Gümrük Vergisi
Eşyanın GTİP, menşe ve tercihli tarife durumuna göre belirlenir.
Anti-Damping / Telafi Edici Vergi
Haksız rekabet veya sübvansiyon soruşturmaları sonucunda uygulanabilir.
Damga Vergisi
Gümrük işlemlerinde kullanılan bazı belgeler üzerinden maktu tahsil edilebilir.
Tarım Payı Fonu
İşlenmiş tarım ürünlerinde tarım payı üzerinden hesaplanır.
KDV / ÖTV
İthalatta matrah, oran, muafiyet ve teminat kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
KKDF ve Diğer Fonlar
Vadeli ödeme şekilleri, belirli GTİP’ler ve ihracat işlemleri fon doğurabilir.
Sunuş
Gümrükte maliyet hesabı, vergi ve fonların birlikte okunmasıyla doğru çıkar
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Bu nedenle gümrükte ödenen vergiler yalnızca gümrük vergisi oranına bakılarak değerlendirilemez.
İthalat ve ihracat işlemlerinde eşyanın GTİP’i, menşei, tercihli tarife belgesi, ödeme şekli, rejimi, teminat durumu, fon/kesinti kapsamı ve ithalat matrahı birlikte değerlendirilmelidir.
Bu rehber; gümrük vergisi, anti-damping vergisi, telafi edici vergi, damga vergisi, tarım payı fonu, KDV, ÖTV, bandrol, tütün fonu, Kültür Bakanlığı kesintisi, KKDF, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve DİR telafi edici vergi başlıklarını kısa ve okunabilir bloklara ayırır.
AB Global Yaklaşımı
Gümrük maliyeti tek satırlık vergi oranı değildir.
GTİP, menşe, ödeme şekli, tercihli belge, fon, KDV matrahı, ÖTV listesi ve rejim bağlantısı birlikte okunmadan doğru ithalat maliyeti çıkarılamaz.
AB Global 2026 Vergiler Bülteni
Vergi Özeti
Sunudaki öne çıkan oran ve dayanaklar
Dosya açılışında bu oran ve dayanakların güncel mevzuatla karşılaştırılması gerekir.
Gümrük Vergisi Dayanağı
Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkındaki Kanun.
KDV Kanunu
İthalatta KDV yükümlülüğü ve matrah kuralları.
ÖTV Kanunu
Liste kapsamındaki eşya için ÖTV.
KKDF
Mal mukabili, kabul kredili ve vadeli akreditif işlemlerinde sunuda verilen oran.
Bölüm 01
Gümrük vergisi nasıl belirlenir?
Gümrük vergisinin dayanağı 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkındaki Kanundur.
ATR / EUR.1Tercihli Belge
Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.
Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde eşyaların kanuni gümrük vergisi oranları belirtilir. Bakanlar Kuruluna oranları sıfıra kadar indirme ve %50’sine kadar artırma yetkisi verilmiştir; uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükler saklıdır.
Her yıl İthalat Rejimi Kararı ekinde gümrük vergisi oranları belirlenir. AB, EFTA ve ikili anlaşma bulunan ülkelerden yapılacak ithalat için ilgili sütunlar ve tercihli belgeler ayrıca kontrol edilir.
- Yükümlülük tarihindeki tarife esas alınır.
- AB/EFTA ve anlaşmalı ülkeler için ayrı sütunlar kontrol edilir.
- Tercihli tarifeden yararlanmak için ATR veya EUR.1 belgeleri gerekebilir.
Bölüm 02
Anti-damping ve telafi edici vergi ne zaman doğar?
Damping veya sübvansiyon iddiası üzerine açılan soruşturmalar sonucunda ek vergi uygulanabilir.
Başvuru
İlgili sektörler tarafından İthalat Genel Müdürlüğüne başvuru yapılabilir.
Soruşturma
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi hükümleri uyarınca soruşturma açılabilir.
Damping Marjı
Soruşturma sonucunda belirlenen damping marjı kadar ilave vergi alınabilir.
Sübvansiyon Miktarı
Sübvansiyona konu eşya için telafi edici vergi uygulanabilir.
Ayrı Tahsil
Bu vergiler ithalde alınan diğer vergilerden ayrı tahsil edilir veya teminata bağlanır.
GTİP + Menşe
Anti-damping dosyalarında eşya tanımı, GTİP ve menşe kritik kontrol alanıdır.
Bölüm 03
Gümrük işlemlerinde damga vergisi
Damga vergisinin dayanağı 488 sayılı Damga Vergisi Kanunudur.
Gümrük Beyannameleri
Gümrük beyannameleri damga vergisine tabi belgeler arasındadır.
İhracat Beyannameleri
İhracat işlemlerinde kullanılan beyannameler damga vergisinden istisna edilmiştir.
Özet Beyan Formları
Gümrük idarelerine verilen özet beyan formları damga vergisine tabi belgeler arasında sayılmıştır.
Ordinolar
Gümrük idarelerine verilen ordinolar damga vergisine tabi olabilir.
Taşıma Senetleri
Taşıma senetleri gümrük işlemlerinde damga vergisi doğurabilir.
Konşimentolar
Konşimentolar da damga vergisine tabi belgeler arasında belirtilmiştir.
Bölüm 04
Tarım Payı Fonu nasıl hesaplanır?
İşlenmiş tarım ürünlerinde sanayi payı dışarıda bırakılır; tarım payı üzerinden fon tahsil edilir.
7000–7996Kod Aralığı
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği sonucunda sanayi ürünlerinde gümrük vergileri kaldırılmıştır. Tarım ürünleri ise Gümrük Birliği dışında tutulmuştur.
İşlenmiş tarım ürünleri, bünyesinde hububat, şeker ve süt bulunduran ürünler olarak kabul edilir. Bu ürünlerde tarım payı ile sanayi payının ayrılması gerekir.
Süt yağı, süt proteini ve nişasta/glikoz oranına göre bileşim tablosundan 7000’den 7996’ya kadar devam eden dört rakamlı kod tespit edilir. GTİP karşısında T1 veya T2 yazmasına göre kilogram başına EURO fon tutarı belirlenir.
- Süt yağı, süt proteini ve nişasta/glikoz oranı analiz edilir.
- Bileşim tablosundan dört rakamlı kod tespit edilir.
- GTİP karşısındaki T1/T2 bilgisine göre fon hesaplanır.
Bölüm 05
İthalatta KDV ne zaman doğar ve matrahı nedir?
KDV’nin dayanağı 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunudur.
3065Kanun
İthalatta eşyayı ithal edenler KDV’nin yükümlüsüdür. Katma Değer Vergisini doğuran olay, ithalatta gümrük yükümlülüğünün başlamasıdır; bu da serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihiyle ilişkilidir.
KDV matrahı; ithal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas kıymeti, ithalat sırasında ödenen vergi/resim/harç/paylar ve beyanname tescil tarihine kadar yapılan diğer giderlerden oluşur.
Ardiye, hamaliye, istifleme, açıcılık, yükleme, boşaltma ücretleri ile fiyat farkı ve kur farkı gibi ödemeler matraha eklenebilir.
- KDV yükümlülüğü SDG beyannamesi tesciliyle bağlantılıdır.
- Matraha vergi, resim, harç ve paylar eklenir.
- Tescile kadar oluşan giderler de matraha dahil olabilir.
Bölüm 06
KDV oranı ve ithalat istisnaları
Sunuda genel oran, liste oranları ve KDV Kanunu 16. madde bağlantısı verilmiştir.
Genel Oran
Sunuda KDV genel oranı %18 olarak verilmiştir. Güncel oran ayrıca kontrol edilmelidir.
1 Sayılı Liste
Bakanlar Kurulu Kararı ile yayımlanan 1 sayılı liste kapsamındaki eşya için oran %1 olarak belirtilmiştir.
2 Sayılı Liste
2 sayılı liste kapsamındaki eşya için oran %8 olarak belirtilmiştir. Güncel oran kontrol edilmelidir.
KDV Kanunu 16
İthali KDV’den istisna tutulan durumlar bu maddede sayılmıştır.
Teminat
Gümrük vergisi teminata bağlanıyorsa KDV de aynı usule tabi olabilir.
Diğer Kanunlar
KDV muafiyetlerinin bizzat KDV Kanununa konulması gerektiği belirtilmiştir.
Bölüm 07
ÖTV, bandrol ve tütün fonu başlıkları
Bu kalemler belirli eşya grupları için ithalat maliyetini doğrudan etkileyebilir.
ÖTV Dayanağı
ÖTV’nin dayanağı 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunudur.
I Sayılı Liste
Akaryakıt ürünleri kapsamındadır.
II Sayılı Liste
Taşıt araçları kapsamındadır.
III Sayılı Liste
Alkolsüz/alkollü içkiler ve tütün mamulleri kapsamındadır.
IV Sayılı Liste
Lüks addedilebilecek bazı eşya grupları kapsamındadır.
Bandrol
3093 sayılı TRT Gelirleri Kanunu kapsamında radyo, televizyon, video ve birleşik cihaz ithal edenler bandrol almak zorundadır.
Bandrol Ücreti
Sunuda bandrol ücreti ithal maliyetinin %10’u olarak belirtilmiştir.
Tütün Fonu
Yabancı tütün ve ithal sigaralarda CİF bedel üzerinden ton bazlı fon alınabileceği açıklanmıştır.
Bölüm 08
Kültür Bakanlığı kesintisi ve KKDF hangi durumlarda gündeme gelir?
Bazı GTİP’ler için Kültür Bakanlığı kesintisi; vadeli ödeme şekilleri için KKDF kontrol edilir.
%6KKDF
Kültür Bakanlığı kesintisi, 24.05.2002 tarihli 2002/4101 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki liste kapsamındaki eşyanın ithalatında CİF değeri üzerinden hesaplanır.
Sunuda 84.43, 84.71, 85.21 ve 85.23 pozisyonları anılmış; ilk üçü için %0,5, 85.23 pozisyonu için %3 oranı belirtilmiştir.
KKDF ise mal mukabili, kabul kredili ve vadeli akreditif şeklindeki işlemlerde göndericiye yapılacak ödemenin vadeli olmasından dolayı %6 oranında gündeme gelir. Yatırım Teşvik Belgesi ve DİİB kapsamındaki ithalat fon kesintisi dışında tutulmuştur.
- Mal mukabili ödeme, mal tesliminden sonra ödeme anlamına gelir.
- Kabul kredili ödeme vadeli ödeme taahhüdüne dayanır.
- Vadeli akreditifte ödeme vesaik ibrazında değil akreditifteki tarihte yapılır.
Bölüm 09
Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ile DİR telafi edici vergi
İhracat işlemlerinde fon kesintisi ve DİR kapsamında telafi edici vergi ayrıca kontrol edilir.
Telafi Edici VergiDİR
Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, dış ticaretin ekonomik şartlara uygun yürütülmesi amacıyla Merkez Bankası nezdinde tesis edilmiştir.
Fon kesintisi öngörülen malın ihracat işlemlerinde, gümrük çıkış beyannamesinin açıldığı tarihteki fon esas alınarak belirlenir. Aracı banka veya özel finans kurumlarınca, fiili ihracattan itibaren en geç ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi sonuna kadar ödenmesi gerekir.
Dahilde İşleme Rejimi kapsamında şartlı muafiyetli sanayi ürünlerinin ATR eşliğinde AB’ye ihracatında üçüncü ülke menşeli girdilere ilişkin telafi edici vergi doğabilir.
- DFİF, fon kesintisi öngörülen ihracat eşyasında kontrol edilir.
- DİR telafi edici vergi, üçüncü ülke menşeli girdiler nedeniyle doğabilir.
- ATR ve EUR.1 eşliğindeki ihracatlar ayrıca değerlendirilir.
Bölüm 10
Gümrükte vergi ve fon kontrolü nasıl yapılmalı?
Dosya maliyeti çıkarılırken vergi, fon, belge ve ödeme şekli birlikte değerlendirilmelidir.
GTİP ve menşe tespiti
Gümrük vergisi, fon, ÖTV ve kesinti kontrolü için eşyanın GTİP’i ve menşei doğrulanır.
Tercihli tarife belgesi
AB/EFTA veya anlaşmalı ülke için ATR, EUR.1 ve ilgili menşe belgeleri kontrol edilir.
Haksız rekabet vergisi
Anti-damping veya telafi edici vergi kararı olup olmadığı GTİP/menşe bazında sorgulanır.
KDV ve ÖTV matrahı
KDV matrahına vergi, resim, harç, pay ve tescile kadar giderlerin dahil olup olmadığı kontrol edilir.
Fon ve kesinti kontrolü
Tarım payı fonu, tütün fonu, Kültür Bakanlığı kesintisi, KKDF ve DFİF ihtimali değerlendirilir.
Rejim ve teminat etkisi
Antrepo, transit, geçici ithalat, DİR ve GKAİ gibi rejimlerde vergi/teminat ve muafiyet etkisi kontrol edilir.
Ödeme şekli bile vergi/fon maliyetini değiştirebilir
Mal mukabili, kabul kredili ve vadeli akreditif gibi vadeli ödeme şekillerinde KKDF doğabilir. Bu nedenle ithalat maliyeti hesabında yalnızca GTİP ve gümrük vergisi değil; ödeme şekli, belge, rejim ve fon/kesinti kapsamı da kontrol edilmelidir.
Bölüm 11
Gümrükte ödenen vergiler hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
Gümrük vergisinin dayanağı nedir?
474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkındaki Kanundur.
Gümrük vergisi hangi tarihe göre hesaplanır?
Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.
Tercihli tarifeden yararlanmak için hangi belgeler gerekebilir?
AB, EFTA ve anlaşmalı ülke ithalatlarında ATR veya EUR.1 belgeleri gerekebilir.
Anti-damping vergisi nedir?
Damping soruşturması sonucunda belirlenen damping marjı kadar alınan ek vergidir.
Tarım Payı Fonu hangi ürünlerde gündeme gelir?
Bünyesinde hububat, şeker ve süt bulunduran işlenmiş tarım ürünlerinde gündeme gelir.
İthalatta KDV matrahı nelerden oluşur?
Gümrük vergisi tarhına esas kıymet, ithalat sırasında ödenen vergi/resim/harç/paylar ve tescile kadar yapılan giderlerin toplamından oluşur.
KKDF hangi ödeme şekillerinde gündeme gelir?
Mal mukabili, kabul kredili ve vadeli akreditif işlemlerinde gündeme gelebilir.
DİİB kapsamındaki ithalat KKDF’ye tabi midir?
Sunuda DİİB kapsamındaki ithalatın fon kesintisi dışında olduğu belirtilmiştir. Güncel mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.
Son Adım
Gümrük vergisi hesabını kapatmadan önce tüm fon, belge ve rejim etkilerini eşleştirin
Bu rehber; gümrük vergisi, anti-damping, telafi edici vergi, damga vergisi, tarım payı fonu, KDV, ÖTV, bandrol, tütün fonu, Kültür Bakanlığı kesintisi, KKDF, DFİF ve DİR telafi edici vergi başlıklarını tek dokümanda toplar.
Her dosyada GTİP, menşe, tercihli belge, ödeme şekli, KDV matrahı, ÖTV listesi, fon/kesinti kapsamı, rejim ve teminat durumu birlikte kontrol edilmelidir.
