12 Haneli Kod
Fasıl, pozisyon, alt pozisyon, AB Kombine Nomanklatür, milli açılım ve istatistik pozisyonunu gösterir.
Vergi Hesabı
Gümrük vergisi, KDV, ÖTV ve ek yükümlülükler GTİP’e göre belirlenir.
Armonize Sistem
Dünya ticaretinin büyük bölümünde kullanılan ortak sınıflandırma dilidir.
İstatistik
İthalat ve ihracat verilerinin toplanması, karşılaştırılması ve yorumlanmasını kolaylaştırır.
Kısıt ve Yasaklar
Yasaklama, kısıtlama, gözetim ve politika önlemleri GTİP üzerinden izlenebilir.
Sınıflandırma Kuralları
Tarifenin yorumu genel kuralları doğru sınıflandırma için temel çerçevedir.
Sunuş
GTİP, eşyanın dış ticaret kimliğidir
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Bu nedenle eşyanın doğru GTİP ile sınıflandırılması; vergi, izin, kısıtlama, gözetim, istatistik ve maliyet hesapları açısından kritik önem taşır.
Gümrük tarifesi çalışmaları uluslararası ticaretin yükselişe geçtiği dönemlerde önem kazanmış; Dünya Gümrük Örgütü çalışmalarıyla eşya sınıflandırması Armonize Sistem çatısı altında standart hale getirilmiştir.
Bu rehber, sunudaki GTİP örneği, Armonize Sistem, Türk Gümrük Tarife Cetveli, bölüm/fasıl/pozisyon kavramları, 12 haneli kod açılımı ve genel yorum kurallarını okunabilir bloklara dönüştürür.
AB Global Yaklaşımı
GTİP yanlışsa vergi, belge, izin ve maliyet hesabı da yanlış başlar.
Eşyanın cinsi, hammaddesi, işlenme düzeyi, kullanım amacı ve tarife notları birlikte değerlendirilmeden doğru GTİP tespiti yapılamaz.
AB Global 2026 GTİP Bülteni
Kod Özeti
GTİP dosyasında öne çıkan ana sayılar
Sunuda GTİP’in kod yapısı, Armonize Sistem kapsamı ve Türk Gümrük Tarife Cetveli yapısı özetlenmiştir.
GTİP Hanesi
Türk Gümrük Tarife Cetvelinde GTİP 12 rakamdan oluşur.
AS Kodu
Armonize Sistem kodu ilk 6 rakamlı sınıflandırmadır.
Bölüm
Türk Gümrük Tarife Cetveli 21 bölüm altında düzenlenmiştir.
Fasıl
Tarife cetvelinde 99 fasıl vardır; 77, 98 ve 99 özel/boş amaçlıdır.
Bölüm 01
Örnek GTİP çalışması: 6105.10.00.00.00
Sunudaki örnek, pamuktan erkek/erkek çocuk örme gömlekleri üzerinden vergi ve ek yükümlülükleri gösterir.
6105.10.00.00.00Örnek Kod
GTİP 6105.10.00.00.00 için tarife lisanı; örme giyim eşyası ve aksesuarı, erkekler ve erkek çocuklar için gömlekler, pamuktan şeklindedir.
Örnekte AB/EFTA gümrük vergisi %0, diğer ülkeler gümrük vergisi %12,0, gelişme yolundaki ülkeler gümrük vergisi %9,6 olarak gösterilmiştir.
Ayrıca ÖTV %0, KDV %8,0 ve EAGÜ/GYÜ/Diğer Ülkeler için farklı ek yükümlülük oranları verilmiştir.
- Tarife lisanı eşyanın niteliğini açıklar.
- Vergi oranları ülke grubuna göre değişebilir.
- Ek yükümlülükler GTİP üzerinden ayrıca kontrol edilir.
Bölüm 02
6105.10.00.00.00 örneğinde vergi ve ek yükümlülükler
Seeder içinde örnek oranlar kısa kartlar halinde de görünür hale getirildi.
Gümrük Vergisi
AB/EFTA %0
örnekDiğer ülkeler için %12,0; GYÜ için %9,6 olarak verilmiştir.
- AB/EFTA: %0
- Diğer Ülkeler: %12,0
- GYÜ: %9,6
Dolaylı Vergiler
KDV %8
örnekÖrnekte ÖTV %0, KDV %8,0 olarak gösterilmiştir.
- ÖTV: %0
- KDV: %8,0
- GTİP bazlı kontrol gerekir
Ülke Grubu Bazlı
%17 / %27 / %30
örnekEAGÜ, GYÜ ve Diğer Ülkeler için min/max USD/KG sınırlarıyla ek yükümlülük verilmiştir.
- EAGÜ: %17
- GYÜ: %27
- Diğer Ülkeler: %30
Bölüm 03
Eşya sınıflandırmasına neden ihtiyaç duyulur?
Eşya sınıflandırması; vergi, koruma, yasak/kısıt, müzakere ve istatistik ihtiyaçları nedeniyle zorunlu hale gelmiştir.
Koruma İhtiyacı
Eşya cinsine göre koruma ihtiyacı farklıdır; vergi oranları buna göre değişebilir.
Yasak ve Kısıtlar
Yasaklama ve kısıtlama uygulanacak eşya için sınıflandırma gerekir.
Uluslararası Müzakere
İkili ve çok taraflı anlaşmalarda aynı tarife lisanı kullanılmasını sağlar.
Detaylı Ticaret Bilgisi
Ülkeler ithal ve ihraç ettikleri eşya hakkında detaylı bilgiye sahip olur.
Veri Değişimi
Bir ülkenin ihracatı diğer ülkenin ithalatı olduğundan veri değişimi kolaylaşır.
Elektronik Standardizasyon
Veri tabanı standardizasyonu ve elektronik veri değişimi kolaylaşır.
Bölüm 04
Armonize Sistem ne sağlar?
Armonize Sistem, uyumu sağlanmış mal tanımı ve kodlama sistemi hakkındaki uluslararası sözleşme ile oluşturulmuştur.
Ortak sınıflandırma dili
Eşya sınıflandırmasını tek çatı altında toplar ve ülkeler arasında ortak dil sağlar.
Dünya ticaretinde yaygın kullanım
Dünya ticaretinin %95’inden fazlasını gerçekleştiren yaklaşık 200 ülke tarafından uygulanır.
6 rakamlı temel yapı
Armonize Sistemde eşya sınıflandırması ilk 6 rakam üzerinden yapılır.
Daha ayrıntılı sınıflandırma imkanı
Sözleşmeye taraf ülkeler ilk 6 rakama sadık kalarak daha ayrıntılı sınıflandırma yapabilir.
Türkiye uygulaması
Türkiye, 01/01/1989 tarihinden itibaren Armonize Sistem esaslı tarife cetvelini uygulamaya geçirmiştir.
12 rakama geçiş
8 rakamlı başlayan uygulamada 1996 itibarıyla 12 rakamlı yapıya geçilmiştir.
Bölüm 05
Bölüm, fasıl, pozisyon ve alt pozisyon kavramları
GTİP okumasında bölümden alt pozisyona kadar her seviye farklı anlam taşır.
2 / 4 / 6Kod Seviyesi
Bölüm; birbirine benzeyen, aynı nitelikteki veya çoğunlukla aynı hammaddeden yapılan eşyayı içine alacak şekilde oluşturulan gruplardır.
Fasıl; bölümlerden daha alt düzeyde, birbirine daha çok benzeyen aynı nitelikteki eşyayı içine alır ve Armonize Sistem kodunun ilk iki rakamıyla ifade edilir.
Tarife pozisyonu, fasıl numarasına ilişkin ilk iki rakamdan sonra gelen iki rakamla birlikte dörtlü kodu oluşturur. Tarife alt pozisyonu ise pozisyonu izleyen iki rakamla birlikte altılı kodu oluşturur.
- İlk 2 rakam faslı gösterir.
- İlk 4 rakam tarife pozisyonudur.
- İlk 6 rakam Armonize Sistem alt pozisyonudur.
Bölüm 06
12 haneli GTİP nasıl okunur?
GTİP, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 12 rakamdan oluşan pozisyondur.
12 34 56 78 90 XYTam Kod
GTİP’i 12 34 56 78 90 XY şeklinde yazarsak; ilk iki rakam eşyanın ait olduğu faslı, ilk dört rakam tarife pozisyonunu, ilk altı rakam Armonize Sistem Nomanklatür kodunu gösterir.
İlk sekiz rakam AB Kombine Nomanklatür kodudur. İlk on rakam milli alt açılımı ifade eder.
On iki rakamın tamamı ise Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu oluşturur.
- 12: Fasıl.
- 1234: Tarife pozisyonu.
- 123456: Armonize Sistem kodu.
- 12345678: AB Kombine Nomanklatür kodu.
- 1234567890: Milli alt açılım.
- 1234567890XY: GTİP.
Bölüm 07
Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde materyale göre sınıflandırma
Sunuda eşyanın yapıldığı materyale göre sınıflandırmanın geçerli olduğu bazı bölümler örneklenmiştir.
21 Bölüm / 99 FasılYapı
Gümrük Giriş Tarife Cetveli incelendiğinde canlı hayvanlar, bitkisel ürünler, yağlar, mineral maddeler, kimya sanayi ürünleri, plastikler, deriler, ağaç ve ahşap eşya, taş/alçı/çimento benzeri maddeler ve kıymetli taşlar gibi bölümlerde eşyanın materyaline göre sınıflandırma öne çıkar.
Bu yapı, eşyanın hammaddesi ve üretim niteliğinin GTİP tespitinde neden önemli olduğunu gösterir.
- Eşyanın hammaddesi sınıflandırmada belirleyici olabilir.
- Bölüm ve fasıl notları mutlaka kontrol edilir.
- Başlıklar yol gösterici, notlar ve pozisyon metinleri daha belirleyicidir.
Bölüm 08
İşleme düzeyi arttıkça pozisyon nasıl değişir?
Sunuda canlı ağaçtan ahşap ürüne doğru işleme düzeyine göre pozisyon değişimi örneklenmiştir.
Canlı ağaçlar
Canlı ağaçlar 0602 pozisyonunda yer alır.
Yuvarlak ağaç
Canlı ağacın kesilmesinden elde edilen yuvarlak ağaçlar 4403 pozisyonundadır.
Biçilmiş / yontulmuş ağaç
Ağaç uzunlamasına testere ile biçilir veya yontulursa 4407 pozisyonuna girer.
Şekil verilmiş ağaç
Kenarında, ucunda veya yüzeyinde şekil verilirse 4409 pozisyonu gündeme gelir.
Mutfak ve sofra eşyası
Nihai ürün ahşap mutfak ve sofra eşyası ise 4419 pozisyonuna girer.
Mobilya
Ahşap büro mobilyaları 9403 pozisyonu kapsamında değerlendirilir.
Bölüm 09
Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin yorumu: genel kurallar
Armonize Sistem eşya sınıflandırmasındaki genel kurallar, Türk Gümrük Tarife Cetveline de aktarılmıştır.
Kural 1 · Başlıklar göstericidir
Bölüm, fasıl ve tali fasıl başlıkları sadece göstericidir; sınıflandırma pozisyon metinleri ve ilgili notlara göre yapılır.
Kural 2A · Tamamlanmamış eşya
Bir pozisyondaki eşyaya yapılan atıf, imali bitirilmemiş veya aksamı tamamlanmamış olanlarını da kapsayabilir.
Kural 2B · Karışım ve bileşimler
Bir maddeye yapılan atıf, karışım, bileşim veya diğer maddelerle birleşmiş hallerini de kapsayabilir.
Kural 3A · En özel tanım
Eşyayı en özel şekilde tanımlayan pozisyon, daha genel tanımlayan pozisyona göre öncelik alır.
Kural 3B · Esas nitelik
Bileşik ürün veya takım halinde bulunan eşya, esas niteliğini veren madde veya eşyaya göre sınıflandırılabilir.
Kural 3C · Son pozisyon
3A ve 3B ile sınıflandırılamayan eşya, geçerli olabilecek pozisyonların numara sırasına göre sonuncusunda değerlendirilir.
Kural 4 · En çok benzeyen eşya
Kurallara göre sınıflandırılamayan eşya, en çok benzeyen eşyanın bulunduğu pozisyonda sınıflandırılır.
Kural 5 · Mahfaza ve ambalaj
Belirli mahfazalar ve normal ambalaj maddeleri, şartları varsa eşya ile birlikte sınıflandırılır.
Kural 6 · Alt pozisyonlar
Alt pozisyon sınıflandırması, aynı seviyedeki alt pozisyonlar karşılaştırılarak yapılır.
Bölüm 10
Bir eşyada GTİP tespiti nasıl ilerlemeli?
Doğru GTİP tespiti için eşyanın hammaddesi, kullanım amacı, işlenme düzeyi, notlar ve genel kurallar birlikte okunmalıdır.
Eşyayı tanımla
Eşyanın cinsi, hammaddesi, kullanım amacı, teknik özellikleri ve işlenme düzeyi belirlenir.
Bölüm ve fasıl seç
Eşyanın girebileceği bölüm ve fasıl başlıkları yol gösterici olarak incelenir.
Notları kontrol et
Bölüm notu ve fasıl notu, hangi eşyanın dahil veya hariç olduğunu belirleyebilir.
Pozisyon metnini oku
Dörtlü pozisyon ve altılı alt pozisyon metinleri karşılaştırılır.
Genel kuralları uygula
Özel tanım, esas nitelik, karışımlar, mahfaza ve alt pozisyon kuralları değerlendirilir.
Vergi ve önlemleri kontrol et
GTİP kesinleşince vergi, KDV, ÖTV, ek yükümlülük, izin ve kısıtlar ayrıca kontrol edilir.
Sadece ürün adına bakarak GTİP seçmeyin
GTİP tespitinde ürün adı tek başına yeterli değildir. Eşyanın hammaddesi, işlenme seviyesi, kullanım amacı, teknik özellikleri, bölüm/fasıl notları ve tarifenin yorumu genel kuralları birlikte değerlendirilmelidir.
Bölüm 11
GTİP hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
GTİP nedir?
Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 12 rakamdan oluşan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonudur.
İlk iki rakam neyi gösterir?
Eşyanın ait olduğu faslı gösterir.
İlk dört rakam neyi gösterir?
Eşyanın tarife pozisyonunu gösterir.
İlk altı rakam neyi gösterir?
Armonize Sistem Nomanklatür kodunu, yani tarife alt pozisyonunu gösterir.
İlk sekiz rakam neyi gösterir?
AB Kombine Nomanklatür kodunu gösterir.
İlk on rakam neyi gösterir?
Milli alt açılımı gösterir.
Tarife başlıkları bağlayıcı mı?
Bölüm, fasıl ve tali fasıl başlıkları gösterici niteliktedir; sınıflandırma pozisyon metinleri, notlar ve genel kurallara göre yapılır.
Son Adım
GTİP tespitini belge, vergi ve mevzuat kontrolüyle birlikte kapatın
Bu rehber; GTİP örneği, Armonize Sistem, Türk Gümrük Tarife Cetveli, kavramlar, 12 haneli kod açılımı ve genel yorum kurallarını tek dokümanda toplar.
Doğru GTİP, doğru vergi ve doğru mevzuat uygulaması demektir. Her dosyada ürün bilgisi, teknik doküman, bölüm/fasıl notları, pozisyon metni ve ek yükümlülükler birlikte kontrol edilmelidir.
