Serbest Dolaşım Dışı Eşya
Rejim, serbest dolaşıma girmemiş eşya için uygulanır.
İşleme Faaliyeti
Eşyanın niteliğini veya durumunu değiştiren işlemler yapılır.
Vergi Avantajı
İşlenmiş ürünün vergisi, ithal eşyanın vergisinden daha düşük olmalıdır.
Ek-55 Başvuru
Başvuru, Gümrük Yönetmeliği Ek-55 formu ile yapılır.
Teminat
Kural olarak gümrük vergileri tutarının %20 fazlası kadar teminat verilir.
Süre
İzin süresi iki yılı aşmayacak şekilde belirlenir; üç aya kadar uzatılabilir.
Sunuş
GKAİ rejimi, işleme faaliyeti ve vergi avantajını aynı dosyada birleştirir
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Bu nedenle Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi; eşyanın statüsü, işleme faaliyetinin niteliği, ekonomik koşullar, teminat, süre, tespit raporu ve serbest dolaşıma giriş aşamaları birlikte değerlendirilerek yürütülmelidir.
Bu rehber, sunudaki GKAİ rejimi bilgilerini uzun metin yığını olmaktan çıkararak; tanım, başvuru, teminat, süre, sonlandırma, zorunlu elde edilen eşya ve mevzuat başlıklarında kısa ve okunabilir bloklara ayırır.
Nihai işlemde güncel mevzuat, eşyanın GTİP ve vergi farkı, işleme faaliyetinin ekonomik koşulları ve yetkili gümrük müdürlüğü değerlendirmesi ayrıca kontrol edilmelidir.
AB Global Yaklaşımı
GKAİ rejiminde ana mantık: daha yüksek vergili girdiden daha düşük vergili işlenmiş ürüne geçiştir.
Rejimin uygulanabilmesi için işlenmiş ürünün ithalat vergisinin, bünyesinde bulundurduğu ithal ürünün vergisinden daha düşük olması gerekir.
AB Global 2026 GKAİ Bülteni
Operasyon Özeti
GKAİ dosyasının kritik sayıları
Başvuru, teminat, süre ve sonlandırma aşamalarında bu değerler operasyonu yönlendirir.
Başvuru Formu
Gümrük Yönetmeliğinin 55 No.lu ekindeki form kullanılır.
Teminat Fazlası
Kural olarak gümrük vergileri tutarının %20 fazlası kadar teminat verilir.
Azami Süre
Gümrük müdürlüğünce iki yılı aşmayacak şekilde süre belirlenir.
Tespit Raporu
Süre bitiminden itibaren en geç 1 ay içinde tespit raporu verilmelidir.
Bölüm 01
Gümrük kontrolü altında işleme rejimi nedir?
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde işlenmesine imkan veren rejimdir.
İşlenmiş Ürün Vergisi Daha DüşükAna Şart
Gümrük kontrolü altında işleme rejimi; serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde, ithalat vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın işleme tabi tutulmasını sağlar.
Bu işleme, eşyanın niteliğini veya durumunu değiştiren işlemlerden oluşur. İşlem sonucunda elde edilen ürünler, kendi ithalat vergileri üzerinden serbest dolaşıma girer.
Rejimin uygulanabilmesi için işlenmiş ürünün ithalat vergisinin, bünyesinde bulundurduğu ithal ürünün vergisinden daha düşük olması gerekir.
- Eşya serbest dolaşıma girmemiş olmalıdır.
- İşleme faaliyeti eşyanın niteliğini veya durumunu değiştirmelidir.
- İşlenmiş ürün vergisi ithal girdiden düşük olmalıdır.
Bölüm 02
GKAİ izin başvurusu nasıl yapılır?
Başvuru, işleme faaliyetinin yapılacağı yerdeki yetkili gümrük müdürlüğüne yapılır ve ekonomik koşullar incelenir.
Ek-55 Formu
Gümrük Yönetmeliğinin 55 No.lu ekinde yer alan form doldurulur.
Yetkili Gümrük Müdürlüğü
Form, işleme faaliyetinin yapılacağı yerdeki yetkili gümrük müdürlüğüne ibraz edilir.
İşleme Faaliyeti
Ülke dışı kaynak kullanımının ülke içinde işleme faaliyeti yaratacağı değerlendirilir.
Devamlılık
İşleme faaliyetinin devamlılığının sağlanıp sağlanmayacağı incelenir.
Ekonomik Koşullar
Ekonomik koşulların değerlendirilmesi sonucunda izin verilir.
Ek-65 Kolaylığı
Ek-65’te yer alan eşya ve faaliyetlerde ekonomik koşulların yerine getirildiği varsayılır.
Bölüm 03
GKAİ rejiminde teminat ve süre nasıl uygulanır?
Rejim kapsamında getirilen eşya için teminat ve izin süresi dosyanın temel kontrol alanıdır.
Vergi + %20Teminat
GKAİ rejimi kapsamında getirilen eşya için kural olarak gümrük müdürlüğüne eşyanın gümrük vergileri tutarının %20 fazlası miktarında teminat verilir.
2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 115 ve 116. maddelerinde belirtilen durumlarda teminat verilmesi gerekmez veya kısmi teminat uygulanabilir. 6183 sayılı Kanunun 10. maddesinde belirtilen teminat çeşitleri kabul edilebilir.
Süre, ekonomik şartlar, başvuru sahibinin özel şartları ve işleme faaliyetinin özelliği dikkate alınarak iki yılı aşmamak üzere belirlenir. Mücbir sebep, beklenmeyen hal veya haklı gerekçelerle üç aya kadar uzatılabilir.
- Kural olarak gümrük vergileri tutarının %20 fazlası teminat verilir.
- Bazı durumlarda teminat aranmayabilir veya kısmi teminat uygulanabilir.
- Süre iki yılı aşamaz; üç aya kadar uzatılabilir.
Bölüm 04
GKAİ rejimi nasıl sonlandırılır?
Rejimin kapanması için tespit raporu ve serbest dolaşıma giriş işlemleri kritik adımdır.
En Geç 1 AyRapor Süresi
GKAİ rejiminin sonlandırılması için Gümrük Yönetmeliğinin 374 ve 375. maddelerinde belirtilen şartların yerine getirilip getirilmediğine yönelik olarak yetkilendirilmiş gümrük müşavirince tespit raporu düzenlenir.
Bu rapor, işleme faaliyeti için verilen süre içinde veya en geç bu sürenin sona erdiği tarihten itibaren bir ay içinde gümrük müdürlüğüne verilmelidir.
Tespit raporunun ibraz edildiği gümrük müdürlüğünce serbest dolaşıma giriş beyannamesi düzenlenerek işlem görmüş ürünün ithalatı gerçekleştirilir.
- YGM tarafından tespit raporu düzenlenir.
- Rapor süre içinde veya süre bitiminden itibaren 1 ayda verilir.
- İşlem görmüş ürün SDG beyannamesiyle ithal edilir.
Bölüm 05
Asıl ürün dışında zorunlu elde edilen ürünlere ne yapılır?
İşleme sırasında ekonomik değeri olan ve asıl ürün dışında zorunlu ortaya çıkan ürünler için alternatif işlemler vardır.
Tasfiye Edilebilir
Zorunlu elde edilen ürün tasfiye hükümlerine göre değerlendirilebilir.
Yeniden İhraç Edilebilir
Ürün, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihraç edilebilir.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine Tabi Tutulabilir
Uygun şartlarda serbest dolaşıma giriş rejimi uygulanabilir.
Mahrece İade Edilebilir
Eşya mahrece iade işlemine konu edilebilir.
İmha Edilmek Üzere Gümrüğe Terk Edilebilir
İmha edilmek üzere gümrüğe terk seçeneği uygulanabilir.
Bölüm 06
GKAİ dosyası hangi sırayla yönetilmeli?
Başvurudan rejim kapanışına kadar ekonomik koşul, teminat, süre ve tespit raporu birlikte takip edilir.
Eşya ve vergi farkı kontrolü
İşlenmiş ürün vergisinin ithal girdiden düşük olup olmadığı kontrol edilir.
Ek-55 başvuru
Başvuru formu doldurularak yetkili gümrük müdürlüğüne ibraz edilir.
Ekonomik koşul incelemesi
İşleme faaliyetinin ülke içinde yaratacağı ekonomik etki değerlendirilir.
Teminat ve süre
Gümrük vergileri + %20 teminat ve iki yılı aşmayan izin süresi belirlenir.
İşleme faaliyeti
Eşya gümrük kontrolü altında işleme tabi tutulur.
Tespit raporu ve SDG
Süre içinde veya süre bitiminden itibaren 1 ay içinde rapor verilir ve ürün SDG’ye tabi tutulur.
İşlenmiş ürün vergisi ithal girdiden düşük değilse rejim mantığı bozulur
Gümrük kontrolü altında işleme rejiminin uygulanabilmesi için işlenmiş ürünün ithalat vergisinin, bünyesinde bulundurduğu ithal ürünün vergisinden daha düşük olması gerekir. Dosya açılmadan önce GTİP ve vergi karşılaştırması mutlaka yapılmalıdır.
Referanslar
GKAİ rejimi hangi kanun, yönetmelik ve tebliğlere dayanır?
Sunuda rejimin kanun, yönetmelik, karar ve tebliğ dayanakları toplu olarak verilmiştir.
4458 / 123-127Kanun
GKAİ rejimi için temel dayanaklar 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, 6183 sayılı Kanun, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi tebliğleridir.
Operasyonda güncel mevzuat metni, eşyanın niteliği ve yetkili gümrük müdürlüğü uygulaması birlikte değerlendirilmelidir.
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu 123 ila 127. maddeler.
- Gümrük Yönetmeliği 31, 308-327 ve 307-375 maddeleri.
- 6183 sayılı Kanun 10. madde.
Mevzuat Dizini
Sunuda geçen temel mevzuat başlıkları
GKAİ dosyasında kontrol edilmesi gereken kanun, yönetmelik ve tebliğ başlıkları.
4458 Sayılı Gümrük Kanunu
Gümrük kontrolü altında işleme rejiminin temel kanuni dayanağı.
Gümrük Kanunu 123 ila 127. maddeler
Sunuda GKAİ rejimi kanun maddeleri olarak belirtilmiştir.
Gümrük Yönetmeliği 31. madde
Sunuda rejimle ilişkili yönetmelik maddesi olarak anılmıştır.
Gümrük Yönetmeliği 308 ila 327. maddeler
Rejim uygulamasına ilişkin yönetmelik maddeleri.
Gümrük Yönetmeliği 307 ila 375. maddeler
Başvuru, izin, tespit ve sonlandırma bağlantılı yönetmelik çerçevesi.
6183 Sayılı Kanun 10. madde
Teminat çeşitleri bakımından anılmıştır.
2009/15481 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
Teminat uygulanmayacak veya kısmi teminat uygulanacak durumlar bakımından önemlidir.
GKAİ Rejimi Seri No:3
Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi tebliği.
GKAİ Rejimi Seri No:4
Seri No:3 tebliğinde değişiklik yapan tebliğ olarak belirtilmiştir.
Mevzuat Görseli
GKAİ Rejimi Seri No:3 ve Seri No:4 tebliğleri
Sunuda Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi tebliğleri ayrı başlık olarak verilmiştir.
Seri No:3 / Seri No:4Tebliğ
2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile birlikte Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi Seri No:3 ve Seri No:4 tebliğleri, rejim uygulamasında kontrol edilmesi gereken mevzuat başlıkları arasında yer alır.
Tebliğ hükümleri, başvuru, teminat, süre ve rejimin uygulanması bakımından güncel haliyle kontrol edilmelidir.
- 2009/15481 sayılı Karar kontrol edilir.
- Seri No:3 tebliği kontrol edilir.
- Seri No:4 değişiklik tebliği kontrol edilir.
Bölüm 07
GKAİ rejimi hakkında sık sorulan sorular
Operasyon ekibi için kısa soru-cevap özeti.
GKAİ rejimi nedir?
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde işlenmesine ve işlenmiş ürünün ithalat vergileri üzerinden serbest dolaşıma girmesine imkan veren rejimdir.
Rejimin temel vergi şartı nedir?
İşlenmiş ürünün ithalat vergisinin, bünyesinde bulundurduğu ithal ürünün vergisinden daha düşük olması gerekir.
Başvuru nasıl yapılır?
Gümrük Yönetmeliğinin Ek-55 formu doldurulur ve işleme faaliyetinin yapılacağı yerdeki yetkili gümrük müdürlüğüne ibraz edilir.
Teminat oranı nedir?
Kural olarak eşyanın gümrük vergileri tutarının %20 fazlası kadar teminat verilir.
İzin süresi kaç yıldır?
Gümrük müdürlüğünce iki yılı aşmamak üzere süre belirlenir; mücbir sebep, beklenmeyen hal veya haklı gerekçeyle üç aya kadar uzatılabilir.
Rejim nasıl kapatılır?
YGM tespit raporu süre içinde veya süre bitiminden itibaren en geç 1 ay içinde gümrük müdürlüğüne verilir; ardından işlem görmüş ürün SDG’ye tabi tutulur.
Yan ürünlere ne yapılabilir?
Tasfiye, yeniden ihracat, serbest dolaşıma giriş, mahrece iade veya imha edilmek üzere gümrüğe terk seçenekleri uygulanabilir.
Son Adım
GKAİ dosyasını kapatmadan önce vergi farkı, teminat, süre ve raporu birlikte kontrol edin
Bu rehber; GKAİ tanımı, eşya şartı, başvuru, ekonomik koşul, teminat, süre, rejim sonlandırma, yan ürünler ve mevzuat başlıklarını ortak bir operasyon zemini için hazırlar.
Dosyada işlenmiş ürün vergisi, ithal girdi vergisi, Ek-55 başvuru formu, ekonomik koşullar, %20 teminat, izin süresi, tespit raporu ve SDG beyannamesi birlikte takip edilmelidir.
