Mal Teslim Noktası
Malın hangi yer veya noktada teslim edilmiş sayılacağını belirler.
Masraf Paylaşımı
Yükleme, taşıma, boşaltma, sigorta ve gümrük masraflarının kimde olduğunu gösterir.
Risk Devri
Hasar veya kayıp riskinin satıcıdan alıcıya geçtiği noktayı açıklar.
Taşıma Türü
Bazı teslim şekilleri yalnızca deniz/iç su taşımacılığına uygundur.
Gümrükleme
İhracat ve ithalat gümrük işlemlerinin hangi tarafta olduğunu netleştirir.
Sigorta
CIF ve CIP gibi şekillerde satıcının sigorta temin yükümlülüğü bulunur.
Sunuş
Teslim şekli yanlış seçilirse fiyat, risk ve sorumluluk hesabı da yanlış çıkar
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Teslim şekilleri de dış ticarette tarafların sorumluluklarını, masraflarını ve risk devrini doğru belirlemek için kritik öneme sahiptir.
Teslim şekilleri; taraflar arasındaki mal hareketlerinin uluslararası mevzuatlar çerçevesinde düzenlenmiş ve prosedüre edilerek başlıklar halinde toplanmış şeklidir.
Bu rehber; EXW, FOB, FCA, CFR, CPT, CIF, CIP, DDU, DDP ve DAP teslim şekillerini satıcı/alıcı yükümlülüğü, masraf devri, risk devri, sigorta, navlun ve gümrükleme başlıklarıyla operasyonel bloklara ayırır.
AB Global Yaklaşımı
Teslim şekli sadece ticari anlaşma maddesi değil, maliyet ve risk yönetimi aracıdır.
EXW satıcı için en az yükümlülüğü; DDP ise satıcı için en fazla yükümlülüğü doğurur. Bu iki uç arasında navlun, sigorta, gümrükleme ve risk devri farklılaşır.
AB Global 2026 Teslim Şekilleri Bülteni
Operasyon Özeti
Teslim şekillerinde öne çıkan farklar
Dosya açılışında teslim noktası, risk devri, navlun, sigorta ve gümrükleme sorumluluğu birlikte kontrol edilir.
En Az Satıcı Yükü
Satıcı malı işletmesinde alıcı emrine hazır tutar.
En Fazla Satıcı Yükü
Satıcı ithalat vergileri dahil birçok gider ve riski üstlenir.
Sigorta Dahil
Satıcı taşıma sigortasını temin eder ve primini öder.
Deniz Odaklı
Gemi bordası/küpeştesi mantığıyla kullanılan teslim şekilleri.
Bölüm 01
Teslim şekilleri neyi ifade eder?
Teslim şekilleri, mal hareketlerinin uluslararası kurallar çerçevesinde düzenlenmiş halidir.
Risk + Masraf PaylaşımıAna Amaç
Teslim şekilleri kavramı, taraflar arasındaki mal hareketlerinin uluslararası mevzuatlar çerçevesinde düzenlenmiş ve prosedüre edilerek başlıklar halinde toplanmış şekline verilen isimdir.
Bu kurallar sayesinde alıcı ve satıcı; malın nerede teslim edileceğini, taşıma ve sigorta masraflarını, gümrükleme sorumluluğunu ve hasar/kayıp riskinin hangi noktada devredileceğini önceden belirler.
Operasyon tarafında teslim şekli; fiyatlandırma, navlun planı, sigorta, gümrük beyannamesi, ödeme ve sözleşme kontrolünün ana verilerinden biridir.
- Teslim noktası belirlenir.
- Masraf ve risk devri netleşir.
- Gümrükleme ve sigorta sorumluluğu ayrıştırılır.
Bölüm 02
EXW · Ticari İşletmede Teslim
Ex Works, satıcının malları kendi işletmesinde alıcı emrine hazır tutmasıyla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği teslim şeklidir.
MinimumSatıcı Yükü
Satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça malın alıcı tarafından sağlanan araca yüklenmesinden veya malların ihraç gümrüğünden geçirilmesinden sorumlu değildir.
Alıcı bu noktadan itibaren varış yerine kadar malın taşınmasıyla ilgili tüm gider ve riskleri üstlenir.
Bu teslim şekli, tüm satış şekilleri içinde satıcı için en az yükümlülük içeren satış şeklidir. Sözleşmede belirtilen satış bedeline yalnızca ambalajlanmış mal bedeli dahildir.
- Satıcı malı işletmesinde hazır tutar.
- Yükleme, nakliye, boşaltma ve sigorta alıcıya aittir.
- İhracat gümrükleme sorumluluğu ayrıca sözleşmeyle netleştirilmelidir.
Bölüm 03
FOB ve FCA teslim şekilleri
FOB gemi bordasında teslim; FCA ise taşıyıcıya teslim mantığıyla çalışır.
FOB · Free On Board
Satıcının teslim yükümlülüğü, belirlenen yükleme limanında malların gemi küpeştesini aştığı anda yerine getirilmiş olur.
- Yükleme limanı önemlidir.
- Gider, kayıp ve hasar riski bu noktadan itibaren alıcıya geçer.
- Roll-on/roll-off veya konteyner taşımacılığında FCA kullanımı daha uygun olabilir.
FCA · Free Carrier
Satıcının teslim yükümlülüğü, malların ihraç gümrüğünden geçirilip alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya teslim edilmesiyle sona erer.
- Taşıyıcı ve teslim yeri alıcı tarafından belirlenir.
- Kesin teslim yeri belirtilmemişse satıcı uygun bir teslim noktası belirleyebilir.
- Taşıyıcıyla sözleşme için satıcı yardım ederse risk ve masraflar alıcıya ait olabilir.
Görsel Not
FOB · Gemi Bordasında Teslim
FOB teslimde risk, yükleme limanında gemi bordası/küpeşte noktasıyla ilişkilidir.
Yükleme LimanıRisk Devri
FOB teslim şekli özellikle deniz taşımacılığı mantığında kullanılır. Mallarla ilgili gider, kayıp ve hasar riskleri yükleme limanındaki teslim noktasından itibaren alıcıya geçer.
- Deniz/iç su taşımacılığına uygundur.
- Konteyner taşımasında FCA daha uygun olabilir.
Görsel Not
FCA · Taşıyıcıya Teslim
FCA teslimde satıcı, malları belirlenen taşıyıcıya teslim ederek yükümlülüğünü tamamlar.
TaşıyıcıyaTeslim
FCA teslim şekli farklı taşıma türlerinde kullanılabilir. Satıcı, malları ihraç gümrüğünden geçirerek alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya teslim eder.
- İhraç gümrüğü satıcı tarafından tamamlanır.
- Taşıyıcı teslim noktası sözleşmede açık yazılmalıdır.
Bölüm 04
Navlun/taşıma ücreti satıcı tarafından ödenen teslim şekilleri
CFR ve CPT’de satıcı taşıma/navlun bedelini öder; ancak risk devri teslim noktasına göre ayrıca değerlendirilir.
CFR · Cost and Freight
Satıcı belirlenen varış limanına malı göndermek için gerekli giderleri ve navlunu öder.
- Risk yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesiyle alıcıya geçer.
- Satıcı ihraç gümrüklemesini yapar.
- Deniz/iç su taşımacılığı mantığıyla kullanılır.
CPT · Carriage Paid To
Satıcı, malın kararlaştırılan varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu öder.
- Risk, malların taşıyıcının nezaretine verilmesinden itibaren alıcıya geçer.
- Demir, kara, deniz, hava, iç su veya birleşik taşımada kullanılabilir.
- Ek masraflar taşıyıcıya teslimden sonra alıcıya geçebilir.
Görsel Not
CFR · Mal Bedeli ve Navlun
CFR teslimde satıcı navlunu öder; risk ise yükleme limanında devredilir.
Satıcı ÖderNavlun
Satıcı varış limanına kadar gerekli giderleri ve navlunu öder. Buna rağmen malın kayıp veya hasar riski, yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesiyle alıcıya geçer.
- Varış limanına kadar navlun satıcıya aittir.
- Risk yükleme limanında devredilir.
Görsel Not
CPT · Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim
CPT teslimde satıcı taşıma ücretini öder; risk taşıyıcıya teslimde devredilir.
Taşıyıcıya TeslimRisk Devri
Satıcı, malın kararlaştırılan varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu öder. Ancak risk ve taşıyıcıya teslimden sonra doğabilecek ek masraflar alıcıya geçer.
- Taşıma ücreti satıcı tarafından ödenir.
- Risk taşıyıcıya teslimden sonra alıcıya geçer.
Bölüm 05
Sigorta dahil teslim şekilleri
CIF ve CIP’de satıcı taşıma sırasında hasar veya kayıp riskine karşı sigorta temin eder.
CIF · Cost, Insurance & Freight
Satıcı CFR yükümlülüklerine ek olarak deniz sigortası temin eder ve primini öder.
- Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır.
- Satıcı minimum kuvertür sağlamakla yükümlüdür.
- İhraç gümrüklemesi satıcı tarafından yapılır.
CIP · Carriage and Insurance Paid To
Satıcı CPT yükümlülüklerine ek olarak kargo sigortası temin eder ve primini öder.
- Sigorta satıcı tarafından yapılır.
- Taşıma sırasında hasar/kayıp riskine karşı teminat sağlanır.
- CPT mantığına ek sigorta yükümlülüğü içerir.
Görsel Not
CIF · Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun
CIF teslimde satıcı navlun ve deniz sigortasını üstlenir.
Satıcı Temin EderSigorta
Satıcı CFR yükümlülüklerine sahiptir; ek olarak malların taşınması sırasında kayıp veya hasar riskine karşı deniz sigortası temin eder ve sigorta primini öder.
- Deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır.
- Minimum sigorta teminatı sağlanabilir.
Görsel Not
CIP · Taşıma Ücreti ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim
CIP teslimde satıcı CPT yükümlülüklerine ek olarak kargo sigortası temin eder.
SigortaCPT +
Satıcı taşıma ücretini öder ve malların taşınması sırasında kayıp veya hasar riskine karşı kargo sigortası temin eder. Sigorta sözleşmesini satıcı yapar ve sigorta primini öder.
- Satıcı kargo sigortası temin eder.
- Sigorta primi satıcı tarafından ödenir.
Bölüm 06
İthal ülkede teslim şekilleri
DDU ve DDP’de teslim, ithal ülkesinde belirlenen yerde malların alıcı emrine hazır tutulmasıyla ilişkilidir.
DDU · Delivered Duty Unpaid
Satıcı malları ithal ülkesinde belirlenen yerde hazır tutar; ithalat vergi, resim ve harçları hariçtir.
- Taşıma ve gümrük formaliteleriyle ilgili risk/gider satıcıdadır.
- İthalat vergileri, resim ve harçlar hariç tutulur.
- Alıcı gümrükten çekmeme kaynaklı ek riskleri üstlenebilir.
DDP · Delivered Duty Paid
Satıcı malları ithal ülkesinde belirlenen yerde hazır tutar ve ithalat vergileri dahil yükümlülükleri üstlenir.
- İthal gümrüğünden geçirme sorumluluğu satıcıdadır.
- Vergi, resim ve diğer harçlar satıcıya aittir.
- Satıcı için en fazla yükümlülük içeren teslim şeklidir.
Görsel Not
DDU · Gümrük Resmi Ödenmemiş Olarak Teslim
DDU teslimde ithalat için ödenmesi gereken vergi, resim ve harçlar hariç tutulur.
Hariçİthal Vergi
Satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde belirlenen yerde alıcı emrine hazır tutulmasıyla sona erer. İthalat vergileri hariç olmak üzere o noktaya kadar taşıma ve formalite riskleri satıcıya ait olabilir.
- Mallar ithal ülkesinde belirlenen yerde hazır tutulur.
- İthalat vergi/resim/harçları satıcı yükümlülüğüne dahil değildir.
Görsel Not
DDP · Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim
DDP teslimde satıcı ithalat vergileri dahil en geniş yükümlülüğü üstlenir.
MaksimumSatıcı Yükü
Satıcı, malların ithal ülkesinde belirlenen yerde alıcı emrine hazır tutulmasına kadar taşıma, ithal gümrük işlemleri, vergi, resim ve diğer harçlar dahil olmak üzere risk ve giderleri üstlenir.
- İthal gümrükleme satıcı tarafındadır.
- Vergi, resim ve harçlar satıcıya aittir.
Bölüm 07
DAP · Sınırda Teslim
Sunuda DAP, sınırda belirlenen yer veya noktada teslim mantığıyla açıklanmıştır.
Belirlenen Sınır NoktasıKritik Alan
Satıcının teslim yükümlülüğü; malların ihraç için gümrükten geçirilip sınırda belirlenen yer veya noktada, ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından önce alıcı emrine hazır tutulmasıyla sona erer.
Sınır terimi, ihraç ülkesinin sınırı dahil herhangi bir sınır için kullanılabilir. Bu nedenle ilgili sınırın nokta veya yer belirtilerek açıkça tanımlanması önemlidir.
- Teslim yeri açıkça yazılmalıdır.
- İhraç gümrüğü satıcı tarafından tamamlanır.
- Bitişik ülkenin gümrük sınırından önce teslim mantığı kullanılır.
Bölüm 08
Teslim şekilleri genel tablo
Genel tablo, teslim şekillerini karşılaştırmalı şekilde okumak için kullanılır.
10 Teslim ŞekliKarşılaştırma
Teslim şekilleri genel tablosu; satıcı ve alıcı yükümlülüklerini, masraf devrini, risk devrini, sigorta ve gümrükleme sorumluluklarını hızlı karşılaştırmak için operasyon ekibine özet görünüm sağlar.
Dosya açılışında sözleşmede yazan teslim şekli, fatura, navlun, sigorta ve gümrük beyannamesi bilgileriyle karşılaştırılmalıdır.
- Satıcı ve alıcı yükümlülükleri karşılaştırılır.
- Risk ve masraf devri birlikte değerlendirilir.
- Sigorta ve gümrükleme sorumluluğu kontrol edilir.
Bölüm 09
Teslim şekli dosyası nasıl kontrol edilmeli?
Teslim şekli, fiyatlandırma ve operasyon sorumluluğunu etkilediği için sözleşme, fatura ve taşıma belgeleriyle birlikte kontrol edilmelidir.
Teslim şeklini tespit et
Sözleşme, proforma, fatura ve sipariş belgelerinde yazan teslim şekli belirlenir.
Teslim noktasını netleştir
İşletme, taşıyıcı, yükleme limanı, varış limanı veya belirlenen ülke/sınır noktası açık yazılır.
Risk devrini belirle
Hasar veya kayıp riskinin hangi noktada alıcıya geçtiği kontrol edilir.
Masraf devrini hesapla
Yükleme, navlun, sigorta, boşaltma, ithalat ve ihracat masrafları ayrıştırılır.
Gümrükleme sorumluluğunu kontrol et
İhracat ve ithalat gümrük formalitelerinin hangi tarafta olduğu netleştirilir.
Belge uyumunu doğrula
Fatura, navlun, sigorta poliçesi ve beyanname bilgilerinin teslim şekliyle uyumu kontrol edilir.
Teslim şeklinde yer/nokta yazılmadıysa sorumluluk tartışması doğar
EXW, FCA, FOB, CFR, CPT, CIF, CIP, DDU, DDP ve DAP gibi teslim şekillerinde yalnızca kodu yazmak çoğu zaman yeterli değildir. Teslim yeri veya limanı açık belirtilmezse risk devri, masraf paylaşımı ve gümrükleme sorumluluğu tartışmalı hale gelebilir.
Bölüm 10
Teslim şekilleri hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
EXW neyi ifade eder?
Satıcının malı kendi işletmesinde alıcı emrine hazır tutmasıyla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği teslim şeklidir.
Satıcı için en az yükümlülük hangi teslim şeklindedir?
EXW teslim şekli satıcı için en az yükümlülük içeren teslim şeklidir.
FOB ne zaman tamamlanır?
Malların belirlenen yükleme limanında gemi küpeştesini aşmasıyla satıcının teslim yükümlülüğü tamamlanır.
FCA neyi ifade eder?
Malların ihraç gümrüğünden geçirilip alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya teslim edilmesini ifade eder.
CFR’de satıcı neyi öder?
Satıcı varış limanına kadar gerekli giderleri ve navlunu öder.
CIF ile CFR arasındaki temel fark nedir?
CIF’te satıcı CFR yükümlülüklerine ek olarak deniz sigortası temin eder ve primini öder.
CIP ile CPT arasındaki fark nedir?
CIP’te satıcı CPT yükümlülüklerine ek olarak kargo sigortası temin eder.
DDP satıcı için ne ifade eder?
DDP, ithalat vergileri dahil en fazla satıcı yükümlülüğü içeren teslim şeklidir.
DAP’ta en kritik unsur nedir?
Belirlenen sınır/teslim noktasının sözleşmede açıkça yazılmasıdır.
Son Adım
Teslim şeklini kapatmadan önce risk, masraf, sigorta ve gümrük sorumluluğunu eşleştirin
Bu rehber; EXW, FOB, FCA, CFR, CPT, CIF, CIP, DDU, DDP ve DAP teslim şekillerini tek içerikte toplar.
Her dosyada teslim şekli kodu, teslim yeri, risk devri, masraf devri, navlun, sigorta, ihracat gümrüğü, ithalat gümrüğü ve fatura/beyanname uyumu birlikte kontrol edilmelidir.
