DİİB Kapsamı
Uygulama Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında kullanılır.
Üçüncü Ülke Girdisi
Üçüncü ülke menşeli eşya ithal edilip üretimde kullanılır.
Tercihli Belge
A.TR, EUR.1, EUR-MED veya fatura beyanı gibi belgelerle ihracat yapılır.
AB / STA / PAMK / PAAMK
AB, STA imzalanan ülkeler ve kümülasyon sistemleri önemli hedef gruplardır.
Hesaplama
İhracat beyannamesi tescil tarihindeki kur ve ithalat rejimi GV oranı dikkate alınır.
Aranmayacak Haller
Menşe/varış aynıysa veya belirli kümülasyon şartları sağlanıyorsa TEV aranmayabilir.
Sunuş
TEV, tercihli ticaret avantajı ile DİİB girdisi arasındaki vergi dengesini kurar
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Telafi Edici Vergi uygulaması da Dahilde İşleme İzin Belgesi, tercihli ticaret belgesi, menşe, varış ülkesi, kümülasyon sistemi ve ithalat rejimi vergi oranı birlikte değerlendirilmeden doğru yorumlanamaz.
DİİB kapsamında üçüncü ülke menşeli bir eşya ithal edilip üretim süreci sonunda ihraç ürünü olarak Avrupa Birliği, Serbest Ticaret Anlaşması imzalanan ülkeler, Pan Avrupa Menşe Kümülasyonu veya Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu tarafı ülkelere tercihli belge eşliğinde ihraç edilirse, ithal edilen eşya ile ilgili vergi ihracat sırasında ödenir.
Bu rehber; TEV uygulamasını, kısaltmaları, tercihli ticaret belgelerini, TEV aranmayacak halleri, PAMK/PAAMK şartlarını, tarım ürünleri ve AKÇT özel durumlarını ve hesaplama esaslarını operasyonel bloklara ayırır.
AB Global Yaklaşımı
TEV’de kritik soru şudur: Girdi nereden geldi, ürün nereye ve hangi belgeyle gidiyor?
Menşe ülke, varış ülkesi, tercihli belge, DİİB kapsamı, ihracat beyannamesi tarihi ve ithalat rejimi vergi oranı birlikte kontrol edilmeden TEV sonucu netleşmez.
AB Global 2026 TEV Bülteni
Operasyon Özeti
TEV dosyasında bakılacak ana noktalar
Dosya açılışında DİİB, girdi menşei, varış ülkesi, tercihli belge ve vergi oranı birlikte kontrol edilir.
Uygulama Alanı
TEV Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında gündeme gelir.
AB Sanayi
Sanayi ve işlenmiş tarım ürünleri AB ihracatında kullanılır.
Menşe İspatı
Tarım, AKÇT, STA ve PAMK kapsamı ürünlerde gündeme gelir.
PAAMK
Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu ülkeleri için kullanılır.
Bölüm 01
TEV dosyasında sık kullanılan kısaltmalar
TEV değerlendirmesinde uluslararası anlaşma, ülke grubu, belge ve vergi kısaltmaları birlikte kullanılır.
TEVAna Kısaltma
GATT, DTÖ, DGÖ, EFTA, EAGÜ, GYÜ, DÜ, AB, PAMK, PAAMK, ÖTDÜ, AKÇT, STA, GB, GV ve TEV gibi kısaltmalar dosya içindeki ülke, belge, ticaret ve vergi ilişkisini okumak için önemlidir.
TEV sürecinde özellikle AB, STA, PAMK ve PAAMK tarafı ülkeler; A.TR, EUR.1, EUR-MED ve fatura beyanı belgeleriyle birlikte değerlendirilir.
Operasyon ekibi için en kritik ayrım, girdi menşe ülkesinin ve ihracat varış ülkesinin aynı sistem içinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.
- PAMK ve PAAMK kümülasyon sistemleri ayrıca kontrol edilir.
- A.TR dolaşım belgesi ve menşe ispat belgeleri ayrı sonuç doğurabilir.
- GV oranı ve varsa TKF kesintisi hesaplamaya etki eder.
Bölüm 02
TEV ne zaman uygulanır?
TEV uygulaması belirli eşya, belge ve ülke ilişkisi oluştuğunda gündeme gelir.
Üçüncü Ülke Menşeli Girdi
DİİB kapsamında üçüncü ülke menşeli eşya ithal edilmiş olmalıdır.
Üretim Süreci
İthal girdi, üretim sürecinde işlem görmüş ürüne dönüşür.
Tercihli Varış
AB, STA, PAMK veya PAAMK tarafı ülkelere ihracat yapılır.
Tercihli Belge
A.TR, EUR.1, EUR-MED veya fatura beyanı eşliğinde ihracat söz konusudur.
Vergi İhracatta Ödenir
İthal edilen girdiye ilişkin vergi ihracat sırasında beyan usulüyle ödenir.
Tescil Tarihi Esastır
Hesaplamada ihracat beyannamesi tescil tarihindeki kur ve GV oranı dikkate alınır.
Bölüm 03
TEV nasıl hesaplanır?
Hesaplamada ihracata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihi esas alınır.
İhracat GB TesciliTarih
Belge kapsamında ödenmesi gereken TEV’in hesaplanmasında, TEV’in ödenmemesine ilişkin özel haller hariç olmak üzere, belge kapsamında önceden ithalat sonradan ihracat yapılıp yapılmadığına bakılmaz.
İhracata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihindeki TCMB döviz satış kuru, bu tarihte İthalat Rejiminde belirtilen Gümrük Vergisi oranı ve varsa Toplu Konut Fonuna ilişkin kesinti esas alınır.
Serbest bölgelerden yapılan satışlarda TEV hesaplamasında serbest bölgeye gerçekleştirilen ihracata ilişkin gümrük beyannamesi esas alınır.
- TCMB döviz satış kuru esas alınır.
- İthalat Rejimindeki GV oranı dikkate alınır.
- Varsa Toplu Konut Fonu kesintisi hesaba dahil edilir.
Bölüm 04
Hangi hallerde TEV tahsilatı aranmaz?
Bazı belge, menşe ve ülke ilişkilerinde TEV tahsilatı aranmayabilir.
Tercihli Belge Talep Edilmemesi
A.TR veya menşe ispat belgesi talep edilmemişse bu ihracatta TEV tahsilatı aranmaz.
Belge Usulsüzlüğü ve Tercihten Yararlanmama
Belge usulüne uygun düzenlenmemişse veya düzenlenmemesi gerektiği halde düzenlenmişse, eşyanın varış ülkesinde tercihli rejimden yararlanmadığı tespit edilirse TEV aranmaz.
Menşe ve Varış Ülkesinin Aynı Olması
İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe ülke ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi aynıysa girdi ve nihai ürüne bakılmaksızın TEV aranmaz.
PAMK Taraf Ülkeleri
Menşe ve varış ülkesi PAMK taraf ülkeleri arasındaysa TEV aranmaz; Avrupa Topluluğu ile Türkiye arasında tarım ürünleri ticaretinde bu hüküm işlemez.
PAAMK Taraf Ülkeleri
Menşe ve varış ülkesi PAAMK taraf ülkeleri arasındaysa TEV aranmaz.
Fas ve Tunus
DİİB kapsamındaki ihracat EUR.1 veya fatura beyanı eşliğinde Fas veya Tunus’a yapılırsa üçüncü ülke menşeli girdiye ilişkin vergi tahsili aranmaz.
Canlı Hayvan ve Balıkçılık Ürünleri
Ülkemiz menşeli doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlar ile balıkçılık ürünlerinde TEV aranmaz.
Savunma Sanayi Ürünleri
AB’ye ihraç edilen harp araç, gereç, teçhizat, makine, cihaz ve sistemler ile yedek parçaları için TEV aranmaz.
Bölüm 05
A.TR, EUR.1, fatura beyanı ve EUR-MED hangi durumlarda kullanılır?
Belge türü ürünün niteliğine, varış ülkesine ve tercihli ticaret sistemine göre belirlenir.
A.TR Dolaşım Belgesi
Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin Avrupa Topluluğu ihracatında kullanılır.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası
Tarım ürünlerinin Avrupa Topluluğu ihracatında, AKÇT ihracatında, STA ülkeleri ve PAMK ülkeleriyle ilgili ürünlerde kullanılır.
Fatura Beyanı
EUR.1 ile birlikte menşe ispatı kapsamında tercihli ticaret için gündeme gelebilir.
EUR-MED Dolaşım Sertifikası
PAAMK ülkeleri ile ilgili ürünlerin ihracatında kullanılır.
EUR-MED Fatura Beyanı
PAAMK kapsamında fatura beyanı olarak kullanılabilir.
A.TR veya Menşe İspat Belgesi Eşliği
TEV uygulaması özellikle tercihli belge eşliğinde yapılan ihracatlar için değerlendirilir.
Bölüm 06
Tarım ürünleri, AKÇT ve özel ürünlerde TEV
Bazı ürün gruplarında TEV oranı ve aranıp aranmayacağı ürün rejimine göre farklılaşır.
Tarım Ürünleri
AT’ye menşe ispat belgesi eşliğinde yapılan tarım ürünü ihracatında özel karşılaştırma yapılır.
Tarım Girdili Sanayi
A.TR eşliğinde AT’ye ihracatta Ortak Gümrük Tarifesi ile Türk GV karşılaştırılır.
AKÇT Ürünleri
AKÇT kapsamı ürünlerle üretilen mamullerde de aynı hüküm uygulanır.
Canlı Hayvan
Ülkemizde doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlarda TEV aranmaz.
Balıkçılık Ürünleri
Avlanma ve balıkçılık faaliyetlerinden elde edilen ürünlerde özel istisna bulunur.
Savunma Ürünleri
AB’ye ihraç edilen belirli harp araç ve sistemlerinde TEV aranmaz.
Bölüm 07
Kümülasyon sistemlerinde TEV kontrolü
PAMK ve PAAMK taraf ülkeleri arasında işlem yapılırken girdi menşei ve taraf olma durumu belirleyicidir.
PAMK
İthalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe ülke ile ihracatın yapıldığı varış ülkesi PAMK taraf ülkeleri arasındaysa TEV tahsilatı aranmaz. Ancak AT-Türkiye tarım ürünleri ticaretinde bu hüküm işlemez.
- PAMK taraf ülkeleri kontrol edilir.
- PAMK taraf olmayan ülke menşeli girdi varsa vergi ödenebilir.
- Tarım ürünlerinde özel hüküm dikkate alınır.
PAAMK
Menşe ülke ile varış ülkesi PAAMK taraf ülkeleri arasındaysa TEV aranmayabilir. Ancak PAAMK taraf olmayan, üçgeni tamamlamayan üçüncü ülke menşeli girdiler için İthalat Rejiminde belirtilen oranda vergi ödenir.
- EUR-MED belgesi veya EUR-MED fatura beyanı kontrol edilir.
- Üçgenin tamamlanıp tamamlanmadığı incelenir.
- Taraf olmayan üçüncü ülke menşeli girdiler ayrıca vergilendirilebilir.
Bölüm 08
TEV dosyası nasıl kontrol edilmeli?
TEV kontrolü girdi menşei, ihracat ülkesi, tercihli belge ve vergi oranı üzerinden ilerler.
DİİB kapsamını kontrol et
İthal girdinin Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında olup olmadığı belirlenir.
Girdi menşeini belirle
Girdinin üçüncü ülke menşeli olup olmadığı ve hangi tercihli rejimle ithal edildiği incelenir.
Varış ülkesini analiz et
AB, STA, PAMK veya PAAMK tarafı olup olmadığı kontrol edilir.
Belge türünü eşleştir
A.TR, EUR.1, EUR-MED, fatura beyanı veya belge talep edilmemesi durumu değerlendirilir.
Aranmayacak halleri ele
Menşe-varış aynı, PAMK/PAAMK istisnası, Fas/Tunus, canlı hayvan/balıkçılık ve savunma ürünleri kontrol edilir.
TEV hesaplamasını yap
İhracat GB tescil tarihindeki TCMB döviz satış kuru, GV oranı ve varsa TKF kesintisiyle hesaplama yapılır.
Tercihli belge talep edilmemişse TEV aranmayabilir; belge varsa ülke-menşe analizi şarttır
TEV değerlendirmesinde yalnızca ihracat ülkesi değil, ithal girdinin menşei ve ihracatta kullanılan tercihli belge birlikte incelenmelidir. A.TR veya menşe ispat belgesi kullanılmayan ihracatlarda TEV aranmayabilir; ancak belge kullanıldıysa PAMK, PAAMK, STA ve özel ürün hükümleri dikkatle kontrol edilmelidir.
Bölüm 09
Telafi Edici Vergi hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
TEV hangi rejim kapsamında gündeme gelir?
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında gündeme gelir.
TEV ne zaman doğar?
Üçüncü ülke menşeli girdi DİİB kapsamında ithal edilip tercihli belge eşliğinde AB, STA, PAMK veya PAAMK tarafı ülkelere ihraç edilirse gündeme gelir.
A.TR belgesi hangi ihracatta kullanılır?
Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin Avrupa Topluluğu ihracatında kullanılır.
EUR.1 hangi ürünlerde kullanılır?
Tarım ürünlerinin Avrupa Topluluğu ihracatında, AKÇT ihracatında, STA ülkeleri ve PAMK kapsamı ürünlerde kullanılır.
EUR-MED hangi sistem için kullanılır?
PAAMK ülkeleri ile ilgili ürünlerin ihracatında kullanılır.
Menşe ülke ile varış ülkesi aynıysa TEV aranır mı?
Hayır, ithalatın tercihli rejim kapsamında yapıldığı menşe ülke ile ihracatın varış ülkesi aynıysa TEV tahsilatı aranmaz.
TEV hesaplamasında hangi tarih esas alınır?
İhracata ilişkin gümrük beyannamesinin tescil tarihi esas alınır.
TEV hesaplamasında hangi kur kullanılır?
İhracat beyannamesi tescil tarihindeki TCMB döviz satış kuru kullanılır.
Fas veya Tunus’a ihracatta TEV aranır mı?
DİİB kapsamındaki ihracat EUR.1 veya fatura beyanı eşliğinde Fas veya Tunus’a yapılırsa üçüncü ülke menşeli girdiye ilişkin vergi tahsili aranmaz.
Ülkemiz menşeli canlı hayvan ve balıkçılık ürünlerinde TEV aranır mı?
Hayır, ülkemiz menşeli doğmuş ve büyütülmüş canlı hayvanlar ile balıkçılık ürünlerinde TEV aranmaz.
Son Adım
TEV dosyasını kapatmadan önce menşe, belge, varış ülkesi ve GV oranını eşleştirin
Bu rehber; TEV uygulaması, DİİB kapsamı, A.TR, EUR.1, EUR-MED, fatura beyanı, PAMK, PAAMK, STA, tarım ürünleri, AKÇT ve hesaplama esaslarını tek içerikte toplar.
Her dosyada ithal girdi menşei, DİİB kapsamı, tercihli ithalat rejimi, ihraç ürününün varış ülkesi, kullanılan belge, ihracat beyannamesi tescil tarihi, TCMB döviz satış kuru, GV oranı ve varsa TKF kesintisi birlikte kontrol edilmelidir.
