Taşıyıcı Sorumluluğu
Eşyayı getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi temel sorumludur.
Temsilci / Üçüncü Kişi
Özet beyan taşıyıcı adına hareket eden kişi veya üçüncü kişi tarafından da verilebilir.
Kombine Taşımacılık
Ro-Ro gibi durumlarda taşıma aracının işleticisi özel olarak değerlendirilir.
Parsiyel Taşımacılık
Slot agreement gibi yapılarda her taşıyıcı kendi eşyası için sorumluluk taşıyabilir.
Taşıma Türü Süreleri
Deniz, hava, demiryolu ve karayolu için farklı süreler uygulanır.
Elektronik Bildirim
Özet beyan giriş gümrük idaresine veri işleme tekniğiyle verilir.
Sunuş
Özet beyan, eşya gelmeden önce risk analizi ve gümrük kontrolünü başlatır
Dış ticaret mevzuatı sıklıkla revizyona tabi tutulur ve farklı bakış açılarıyla yorumlanmaya müsaittir. Özet beyan da bu nedenle yalnızca bir taşıma bildirimi değil; eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girişinden önce risk analizi, gümrük kontrolü ve sevk işlemlerini hazırlayan kritik bir veri beyanıdır.
Özet beyanı kural olarak taşıyıcı verir. Ancak taşıyıcı adına hareket eden kişi, eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya sunulmasını sağlayan kişi ya da temsilciler de özet beyan verebilir. Üçüncü kişilerce verilmesi halinde beyan taşıyıcı adına değil, onun yerine verilmiş kabul edilir.
Bu rehber; özet beyanın kim tarafından verileceğini, kombine ve parsiyel taşımacılıktaki sorumlulukları, taşıma şekline göre süreleri, varış bildirimi, çıkış bildirimi ve özet beyan aranmayacak eşya/durumları operasyonel bloklara ayırır.
AB Global Yaklaşımı
Özet beyanın doğru ve zamanında verilmesi, gümrükte bekleme riskini azaltır.
Taşıma türüne göre sürelerin kaçırılması, varış bildiriminin yanlış yapılması veya beyan sorumlusunun karıştırılması operasyon zincirini doğrudan etkiler.
AB Global 2026 Özet Beyan Bülteni
Operasyon Özeti
Özet beyanda öne çıkan süreler
Taşıma şekline göre özet beyan verme süresi değişir.
Uzak Liman Konteyner
Hareket limanında gemiye yüklenmeden en az 24 saat önce.
Uzak Liman Dökme/Ambalaj
Türkiye’deki ilk varış limanına gelmeden en az 4 saat önce.
Yakın Deniz / Demiryolu
Yakın deniz limanları veya demiryolunda en az 2 saat önce.
Karayolu
Giriş gümrük idaresine varılmadan en az 1 saat önce.
Bölüm 01
Taşıyıcı, temsilci ve üçüncü kişi ayrımı
Özet beyan, kural olarak eşyayı getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen taşıyıcı tarafından verilir.
TaşıyıcıAna Sorumlu
Özet beyan, eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi tarafından verilir. Bu kişiler taşıyıcı tanımına girer.
Bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, özet beyan bu kişiler adına hareket eden kişi, eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya sunulmasını sağlayan kişi ya da temsilcisi tarafından verilebilir.
Özet beyan taşıyıcı dışında üçüncü kişilerce de verilebilir. Bu durumda beyan taşıyıcı adına değil, onun yerine verilmiş kabul edilir; ancak taşıyıcının süreye uyulmasını sağlama sorumluluğu devam eder.
- Taşıma aracının kullanıcısı/işleticisi beyan verebilir.
- Taşıyıcının temsilcisi beyan verebilir.
- Üçüncü kişi beyanı taşıyıcı adına değil, onun yerine verilmiş sayılır.
Bölüm 02
Kombine ve parsiyel taşımada sorumluluk nasıl belirlenir?
Taşıma yapısı değiştikçe özet beyanı verme yükümlüsü de farklılaşabilir.
Ro-Ro / Slot AgreementÖrnek
Kombine taşımacılıkta, eşyanın yüklendiği aracın aktif taşıma aracı olarak bağımsız hareket edecek nitelikte olduğu ve başka bir araçla Türkiye Gümrük Bölgesine taşındığı durumda, özet beyan verme yükümlülüğü taşınan taşıma aracının işleticisine aittir.
Ro-Ro taşımacılığında, eşya yüklü kara taşıtının gemiyle Türkiye Gümrük Bölgesine taşınması halinde, özet beyanı eşyanın yüklü olduğu kara taşıtının işleticisi vermelidir.
Parsiyel deniz veya hava taşımacılığında, slot agreement gibi anlaşmalarla gemide eşya taşıyan ve konşimento düzenleyebilen her taşıyıcı kendi taşıdığı eşya için özet beyan yükümlüsüdür.
- Kombine taşımada taşınan aktif aracın işleticisi sorumludur.
- Ro-Ro’da kara taşıtının işleticisi özet beyan verir.
- Parsiyelde konşimento düzenleyen her taşıyıcı sorumludur.
Bölüm 03
Taşıma şekline göre özet beyan süreleri
Özet beyan verme süreleri taşıma şekline göre belirlenir.
Deniz · Uzak Liman Konteyner
Konteyner ile taşınan eşya için hareket limanında eşyanın gemiye yüklenmesinden en az 24 saat önce.
Deniz · Uzak Liman Dökme/Ambalaj
Dökme ve ambalaj halindeki eşya için Türkiye Gümrük Bölgesindeki ilk varış limanına gelmeden en az 4 saat önce.
Deniz · Karadeniz/Akdeniz Limanları
Karadeniz veya Akdeniz üzerindeki yabancı ülke limanları ile Türkiye limanları arasında taşınan eşya için ilk varış limanına gelmeden en az 2 saat önce.
Hava · Kısa Mesafe
4 saatten kısa uçuşlarda en geç uçağın havalandığı ana kadar.
Hava · Uzun Mesafe
4 saatten uzun uçuşlarda Türkiye Gümrük Bölgesindeki ilk havalimanına inilmesinden en az 4 saat önce.
Demiryolu
Giriş gümrük idaresine varılmasından en az 2 saat önce.
Karayolu
Giriş gümrük idaresine varılmasından en az 1 saat önce; mümkün değilse varıştan itibaren 1 saat içinde.
Birden Fazla Liman/Havalimanı
İlk varıştan önce sonraki liman/havalimanlarında boşaltılacak eşya için de özet beyan verilmelidir.
Kombine Taşımacılık Süresi
Gemiyle taşınıp limanda aktif taşıma aracı haline gelen kara taşıtı için deniz taşımacılığı süresi uygulanır.
Üçüncü Kişi Beyanı
Taşıyıcı, üçüncü kişiden süreye uyulacağına ilişkin taahhüt almalıdır.
Bölüm 04
Özet beyan hangi gümrük idaresine ve nasıl verilir?
Özet beyan giriş gümrük idaresine veri işleme tekniği yoluyla verilir.
Elektronik Beyan
Özet beyan veri işleme tekniği yoluyla verilir.
Giriş Gümrük İdaresi
Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği ve risk analizine tabi tutulduğu idaredir.
Risk Analizi
Giriş kontrolü ve sevk işlemleri risk analizine dayalı olarak yürütülür.
Çoklu Liman
Deniz/hava taşıtı birden fazla yere uğrarsa özet beyan eşyanın boşaltılacağı idareye verilir.
Eşya Bilgisi
Eşya ve taşıma bilgileri beyanın temel veri setini oluşturur.
Süre Uygunluğu
Taşıma türüne göre süreler beyan öncesinde kontrol edilmelidir.
Bölüm 05
Varış bildirimi ve çıkış bildirimi ne anlama gelir?
Varış bildirimi girişte, çıkış bildirimi ise Türkiye Gümrük Bölgesini terk ederken taşıt ve eşya bilgisini gümrüğe bağlar.
Varış / ÇıkışFark
Varış bildirimi; denizyolu ve havayolu taşımacılığında, taşıma aracının işleticisi veya temsilcisi tarafından, eşyanın boşaltılacağı gümrük idaresine ulaşıldığında gönderilen bildirimdir. Özet beyanların tespiti için gerekli bilgileri içerir ve özet beyanın aksine sadece taşıyıcı tarafından verilir.
Karayolu ve demiryolunda bu yükümlülük eşyanın sunulmasıyla yerine getirilir.
Çıkış bildirimi ise Türkiye Gümrük Bölgesini terk eden taşıtın işleticisi veya temsilcisinin, taşıtta taşınan tüm eşyayı kapsayacak şekilde çıkış gümrük idaresine yaptığı bildirimdir. Kara sınır kapılarından transit rejimi kapsamında çıkan taşıma aracı için çıkış bildiriminde bulunulmaz.
- Varış bildirimi deniz ve havayolunda zorunludur.
- Varış bildirimi sadece taşıyıcı tarafından verilir.
- Çıkış bildirimi çıkış gümrük idaresine yapılır.
Bölüm 06
Hangi eşyada özet beyan aranmaz?
Sunuda özet beyan aranmayacak eşya ve durumlar geniş liste halinde verilmiştir.
Elektrik Enerjisi
Özet beyan aranmayacak kalemler arasında sayılmıştır.
Boru Hattı ile Gelen Eşya
Boru hattı ile gelen eşyada özet beyan aranmayabilir.
Mektup, Posta Kartı ve Basılı Yayınlar
Elektronik medya içerenler dahil belirli posta/basılı yayınlar kapsamda sayılmıştır.
Uluslararası Posta Sözleşmesi Kapsamı Eşya
Bu kapsamda taşınan eşya istisnalar arasında yer alır.
Başka Yolla Beyan Edilen Eşya
Gümrük Kanunu 175, 176 ve 177. maddeler uyarınca başka yolla beyan edilen eşya.
Yolcu Eşyası
Yolcu eşyası özet beyan istisnaları arasında sayılmıştır.
Sözlü Beyana Uygun Eşya
Gümrük Kanunu 169, 170 ve 171. maddeler kapsamında sözlü beyanı uygun bulunan eşya.
ATA Karnesi ve CPD Kapsamı Eşya
ATA Karnesi ve Gümrüklerden Geçiş Karnesi kapsamı eşya.
TIR Karnesi Kapsamı Eşya
TIR karnesi kapsamı eşya istisna olarak verilmiştir.
Askeri ve Güvenlik Kurumları Eşyası
Belirli kurumların asli görevleriyle ilgili silah ve askeri malzemeleri.
Form 302 Kapsamı Eşya
Kuvvetlerin Statüsü Hakkındaki NATO Sözleşmesi kapsamında Form 302 eşyası.
Diplomatik / Konsolosluk Muafiyeti
Viyana Sözleşmeleri ve özel görevler sözleşmesi kapsamındaki muafiyetli eşya.
Üretim veya Sondaj Platformları
Platform yapım, onarım, bakım, donatım ve zararsız atık maddelerine ilişkin eşya.
Bölüm 07
Özet beyan dosyası nasıl kontrol edilmeli?
Özet beyan dosyası taşıyıcı, taşıma türü, süre, elektronik beyan ve bildirim ilişkisiyle takip edilmelidir.
Taşıyıcıyı belirle
Eşyayı getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi ve temsilci/üçüncü kişi durumu netleştirilir.
Taşıma türünü seç
Deniz, hava, demiryolu, karayolu, kombine veya parsiyel taşıma ayrımı yapılır.
Verme süresini hesapla
Taşıma türüne göre 24 saat, 4 saat, 2 saat veya 1 saatlik süre kontrol edilir.
Giriş gümrük idaresini belirle
Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği ve risk analizinin yapılacağı idare seçilir.
Varış/çıkış bildirimini takip et
Deniz/havayolunda varış bildirimi; çıkışta çıkış bildirimi şartları kontrol edilir.
İstisna kontrolü yap
Özet beyan aranmayacak eşya ve durumlar listesiyle dosya karşılaştırılır.
Özet beyanı üçüncü kişi verse bile süre sorumluluğu taşıyıcıda kalır
Sunuda özellikle belirtildiği üzere, özet beyan taşıyıcı değil üçüncü kişi tarafından veriliyorsa taşıyıcı süreye uyulacağı konusunda üçüncü kişiden taahhüt almalıdır. Çünkü özet beyanların zamanında verilmesini sağlama sorumluluğu taşıyıcı üzerindedir.
Bölüm 08
Özet beyan hakkında kısa cevaplar
Operasyon ekibinin hızlı karar verebilmesi için kısa soru-cevap özeti.
Özet beyanı kural olarak kim verir?
Eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya taşıma sorumluluğunu üstlenen taşıyıcı verir.
Özet beyan üçüncü kişi tarafından verilebilir mi?
Evet. Ancak bu durumda beyan taşıyıcı adına değil, onun yerine verilmiş kabul edilir.
Ro-Ro taşımacılığında özet beyanı kim verir?
Eşyanın yüklü olduğu kara taşıtının işleticisi verir.
Parsiyel deniz taşımacılığında sorumlu kimdir?
Gemide taşıdığı eşya için konşimento düzenleyebilen her taşıyıcı kendi eşyası için sorumludur.
Uzak liman konteyner eşyasında süre nedir?
Hareket limanında eşyanın gemiye yüklenmesinden en az 24 saat önce verilmelidir.
Karayolunda süre nedir?
Giriş gümrük idaresine varılmasından en az 1 saat önce; mümkün değilse varıştan itibaren 1 saat içinde verilmelidir.
Varış bildirimi kim tarafından verilir?
Özet beyanın aksine yalnızca taşıyıcı tarafından verilir.
Çıkış bildirimi hangi idareye yapılır?
İhracat gümrük idaresine değil, çıkış gümrük idaresine yapılır.
TIR karnesi kapsamı eşyada özet beyan aranır mı?
Sunuda TIR karnesi kapsamı eşya özet beyan aranmayacak eşya arasında sayılmıştır.
Son Adım
Özet beyan dosyasını kapatmadan önce taşıyıcı, süre, bildirim ve istisna kontrolünü tamamlayın
Bu rehber; özet beyan sorumluları, kombine ve parsiyel taşımacılık, taşıma türü süreleri, elektronik beyan, varış/çıkış bildirimi ve istisna hallerini tek dokümanda toplar.
Her dosyada taşıyıcı/temsilci/üçüncü kişi ayrımı, taşıma türü, giriş gümrük idaresi, süre hesabı, varış bildirimi, çıkış bildirimi ve özet beyan aranmayacak eşya listesi birlikte kontrol edilmelidir.
