Gümrükçe onaylanmış işlem ve kullanım, gümrük rejimlerini de içine alan ancak imha ve terk gibi işlem ve kullanımları da kapsadığı için gümrük rejimleri kavramından daha geniştir.

Yasaklama ve kısıtlama altındaki eşya haricinde her eşya gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulabilir. Bir işlem/kullanımdan başka bir işlem/kullanıma geçiş de mümkündür.

Örneğin transit rejiminden antrepo rejimine, oradan dahilde işleme rejimine geçiş yapılabilir. Bu geçişlerde çoğunlukla gümrük vergisi ödeme yükümlülüğü doğmaz.

Eşyayı bir gümrük rejimine sokmak için gümrük beyannamesi gümrük idaresine verilir ve ilgili rejim için gerekli bütün dokümanlar sunulur.

Ekonomik etkili rejimler veya nihai kullanım gibi durumlarda gerekli yetki alınır. Eşya gümrük idaresinin kontrolüne sunulur.

Gerekli hallerde vergiler ödenir veya teminata bağlanır.

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği müessesesi, Gümrük Kanununun 10 ve 226. maddelerinde verilen yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulmuştur.

Temel amaç; ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru uygulanmasını sağlamak üzere bazı tespit ve raporlama işlemlerinin YGM’lere yaptırılmasıdır.

Yetkili gümrük müşaviri olabilmek için yedi yıldır gümrük müşavirliği yapmak ve son beş yıldaki işlemlerde ceza almamış olmak gerekir. Ayrıca YGM olarak çalışabilmek için dolaylı temsil suretiyle gümrük idarelerinde iş yapılmaması gerekir.

Gümrük beyanı yazılı beyan, sözlü beyan veya tasarruf yoluyla beyan şeklinde yapılabilir.

Yazılı beyanda bilgisayar veri işleme yoluyla beyan esastır. BİLGE sisteminde beyan bilgisayar ortamında tescil edilse de uygulamada beyanname dökümü alınıp imzalandıktan sonra gümrük idaresine sunulmaktadır.

Sözlü beyan edilebilecek eşya yönetmelikte sayılmıştır. Tasarruf yoluyla beyan ise yolcu salonlarında yeşil/kırmızı hat kullanımıyla kendini gösterir.

Eşyayı gümrük rejimine sokmaya yönelik yazılı beyanlarda gümrük beyannamesi kullanılır. Gerekli belgelerin beyannameye eklenmesi ve eşyanın gümrüğe sunulmuş olması gerekir.

Tescil edilmiş beyanname, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezaları bakımından taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlar ve gümrük vergileri tahakkukuna esas alınır.

Eşyanın beyan edildiği rejime ilişkin hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarih beyannamenin tescil tarihidir.

Beyanname, belgeler esas alınarak ve bu belgelerdeki bilgiler kullanılarak hazırlanır. Serbest dolaşıma giriş beyannamesinde kıymetin fatura esas alınarak yazılması gerekir.

Rejime göre belge listesi değişir. Serbest dolaşıma girişte fatura, navlun faturası, sigorta poliçesi, A.TR, EUR.1 veya EUR/MED, Form A ve kıymet bildirim formu gibi belgeler gündeme gelebilir.

Bazı belgeler beyanname yerine kullanılabilir; elçilik mektubu, kurye mektubu, TIR Karnesi, ATA Karnesi, kumanya listesi ve özel fatura bunlara örnektir.

Beyanname kapsamı eşya muayene edilirse muayene sonuçları; muayene edilmezse beyannamede yer alan bilgiler rejim hükümlerinin uygulanmasında esas alınır.

BİLGE sisteminde beyan kontrolü, risk kriterlerine göre belirlenen dört hat esas alınarak yapılır: kırmızı, sarı, mavi ve yeşil hat.

Kırmızı hatta fiziki muayene ve belge kontrolü yapılır. Sarı hatta belge kontrolü yapılır. Mavi hat ertelenmiş kontroldür. Yeşil hatta belge kontrolü veya muayene yapılmaz.

Eşyanın ilgili rejime tabi tutulma şartları yerine getirilmiş ve yasaklayıcı/kısıtlayıcı işlem bulunmuyorsa, tescilden ve muayene öngörülmüşse muayeneden sonra eşya teslim edilebilir.

Gümrük yükümlülüğü doğmuşsa vergiler ödenmeli veya teminata bağlanmalıdır. Rejime göre teminat verilmesi gerekiyorsa teminat verilmelidir.

Geçici depolamadaki eşya denizyoluyla gelmişse 45 gün, kara/hava/diğer yollarla gelmişse 20 gün içinde işlem görmelidir. Antrepo rejimindeyken SDG beyannamesi tescil edilen eşyanın işlemleri 30 gün içinde tamamlanmalıdır.

Basitleştirilmiş usuller, yükümlüye formalitelerden arınarak kolay beyan yapma imkanı tanır.

Eşyanın tesliminden sonra kontrol ise gümrük kontrolüyle ilgilidir. Bu uygulamada eşya, gümrük idaresine sunulma aşamasında değil; gümrük idaresinin gözetiminden çıktıktan sonraki bir zamanda belgeler ve ticari kayıtlar esas alınarak kontrol edilir.

Bu ayrım operasyon açısından önemlidir: biri beyan kolaylığı, diğeri kontrol yöntemidir.