Üretim Odaklı Rejim
İhraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak hammadde, yardımcı madde ve ambalaj süreçlerini kapsar.
İhraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak hammadde, yardımcı madde ve ambalaj süreçlerini kapsar.
Dahilde İşleme İzin Belgesi, ithalat ve ihracat işlemlerini taahhüt yapısıyla birbirine bağlar.
Şartlı muafiyet sisteminde vergiler teminata bağlanır, ihracat sonrası teminat iadesi gündeme gelir.
Belirli şartlarda serbest dolaşımdaki eşya, ithal eşyası yerine kullanılabilir.
Bazı senaryolarda ithalatta ödenen yükümlülükler ihracat sonrası geri alınabilir.
DIR otomasyon, belge müracaatından kapatmaya kadar süreci elektronik ortamda izlenebilir hale getirir.
Doğru kurgulanmış bir Dahilde İşleme dosyası; ithalat, üretim, ihracat ve kapatma adımlarını aynı kontrol hattında birleştirir.
AB Global 2026 Dahilde İşleme Rejimi Bülteni
Dahilde İşleme dosyalarında en sık kullanılan oran, süre ve sistem notlarını hızlı karar almayı kolaylaştıracak şekilde özetledik.
DİİB kapsamında genel azami oran.
İkincil işlem görmüş tarım ürünü taahhüdünde uygulanabilir.
İhracat taahhüdüne göre azami değer sınırı.
Belge süresi bitimini müteakip başvuru süresi.
Dahilde İşleme İzin Belgesi; dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri, imalatçı-ihracatçılar ve belirli sermaye şartını sağlayan ihracatçılar için düzenlenebilir.
Rejimden yararlanabilecek firma grupları arasında yer alır.
İhracat organizasyonu yapan şirketler kapsam dahilindedir.
İşlem görmüş ürünün üretiminde doğrudan rol alan firmalar belge alabilir.
Sermayesinin en az %51’i imalatçıya ait ihracatçılar için belge düzenlenebilir.
Üretimin bir kısmı veya bir aşaması yan sanayiciye yaptırılabilir.
İşlem görmüş ürün üretiminin tamamı yan sanayiciye yaptırılamaz.
2016/12 sayılı Tebliğ ile Dİİ ve DİİB aynı tebliğ altında ele alınmıştır; ancak uygulama alanları farklılaşabilir.
Dahilde İşleme İzni; 50.000 USD'ye kadar tekstil ve konfeksiyon yardımcı malzemeleri ithalatı, bedelsiz ithalat, eşyanın tamir edilmesi, boyanması, yenilenmesi, monte edilmesi, birleştirilmesi ve ambalajlanması gibi işlemler için düzenlenebilir.
Bunlar dışındaki faaliyetlerde ise Dahilde İşleme İzin Belgesi gündeme gelir. Belge, ithalat, üretim, ihracat ve taahhüt kapatma zincirinin ana takip unsurudur.
Rejim iki ana sistem üzerinde çalışır: şartlı muafiyet ve geri ödeme. Şartlı muafiyet ise kendi içinde önce ithalat ve önce ihracat senaryolarına ayrılır.
Vergilerin teminata bağlanması ve ihracat sonrası teminatın iadesi mantığına dayanır.
İthalat sırasında ödenen yükümlülüklerin ihracat sonrası geri alınması esasına dayanır.
Önce ithalat modelinde girdiler teminat karşılığı ithal edilir, üretimde kullanılır ve işlem görmüş ürün ihraç edildiğinde teminat iadesi gündeme gelir.
Hammadde, yardımcı madde, ambalaj veya işletme malzemesi belge kapsamında tanımlanır.
İthalat sırasında doğan vergiler tahsil edilmez, teminat altına alınır.
Belge şartları dahilinde ithalat daha esnek bir rejim altında yürütülür.
İthal girdiler ihraç edilecek işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanılır.
İşlem görmüş ürün belge süresi ve şartları içinde ihraç edilir.
Taahhüt uygun kapatılırsa alınan teminat iade edilir.
Eşdeğer eşya kullanımı, ithal eşyası yerine serbest dolaşımdaki eşyanın kullanılabildiği özel bir modeldir.
DİİB kapsamında işlem görmüş ürünün elde edilmesi için ithal eşyasının yerine eşdeğer eşya kullanılabilir. Bu eşyanın asgari 8'li bazda gümrük tarife istatistik pozisyonu, ticari kalite ve teknik özellikleri itibarıyla aynı kalite ve nitelikleri taşıması gerekir.
Bu modelde belge kapsamında önce ihracat, sonra ithalat yapılabilir. İthal eşyası ile serbest dolaşımdaki eşya birlikte de kullanılabilir. Önceden ihracat yapıldıysa, buna tekabül eden ithalat belge süresi sonuna kadar tamamlanabilir.
Teminat, rejim kapsamındaki vergi riskini güvence altına alan temel mekanizmadır. Nakit, banka teminat mektubu ve devlet tahvili/bonosu seçenekleri öne çıkar.
İthalat sırasında doğan yükümlülüklerin güvenceye alınması için kullanılabilir.
Firmaların nakit çıkışı yerine banka teminatıyla süreç yönetmesini sağlar.
Devlet hazine tahvil ve bonoları teminat olarak değerlendirilebilir.
A-B-C sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi firmalara ve geçmiş yıllara ait kapatılan DİİB ihracat performanslarına göre azami %10’a kadar indirimli teminat uygulanabilmektedir.
Dahilde İşleme İzin Belgesi yönetiminde oranlar, belge süresi, satır kodu ve kapatma başvurusu birlikte takip edilmelidir.
Genel azami oran.
İhracat taahhüdünü geçemez.
Belirtilen oran sınırı aşılmamalıdır.
Belge süresi bitiminden sonra.
Dahilde İşleme dosyasının sorunsuz kapanması için ithalat, üretim, beyanname ve sistem kaydı birlikte kontrol edilmelidir.
İthal edilen girdilerin ihraç edilen mamullerin bünyesinde kullanılmış olması gerekir.
İthalat ve ihracat beyannamelerinde ilgili DİİB satır kodunun doğru yer alması ve DIR otomasyon sistemine doğru muafiyet kodu ile girilmesi gerekir.
İthalat ve ihracat, ek süreler dahil belge süresi içinde ve belge şartlarına uygun yapılmalıdır.
Belge süresi bitimini müteakip en geç 3 ay içinde hem DIR Otomasyon Sisteminde hem de manuel olarak ilgili İhracatçı Birliğine başvuru yapılmalıdır.
Aksi halde belgenin taahhüt hesabı resen kapatılabilir.
01 Ocak 2006 tarihinden itibaren elektronik imza kullanımı ile DİİB işlemleri elektronik ortamda yürütülmeye başlanmıştır.
DIR Otomasyon Projesi sayesinde belge müracaatından taahhüt hesaplarının kapatılmasına kadar olan süreçte; ek süre, revize talepleri ve diğer işlemler elektronik ortamda gerçekleştirilebilir.
Projeyle birlikte yazışma ve evrak trafiği azaltılır, firmalar ofislerinden işlem yapabilir, haftalar sürebilen belge müracaatı ve revize süreçleri saatlerle ölçülebilen zaman dilimlerine iner.
Elektronik belge sürecine geçiş için e-imza, yetkilendirme başvurusu ve firma evraklarının ibrazı gerekir.
E-Güven, TürkTrust, E-Tuğra veya TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi gibi yetkili yapılardan e-imza edinilir.
Elektronik sertifika kullanıcısı için elektronik ortamda yetkilendirme başvurusu gerçekleştirilir.
Firma tanımlaması için gerekli bilgi ve belgeler ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine sunulur.
Firma evrakı kontrol edilir, sisteme aktarılır ve gerektiğinde görüntülenebilir hale gelir.
Belge bilgilerinin elektronik dolaşımı; gümrük, ihracatçı birlikleri, TOBB, bankalar ve firma arasındaki veri akışına dayanır.
Firma sisteme tanıtılırken ibraz edilmesi gereken evraklar aşağıdaki şekilde düzenlenebilir.
Firma antetli kağıdına yazılacak başvuru dilekçesi.
İhraç edilecek mamulün üretimi ile ilgili, ticaret veya sanayi odasınca tasdikli rapor.
Noter tasdikli şirket imza sirküleri.
Kuruluş, unvan değişiklikleri ve mevcut durumu gösteren tasdikli örnekler.
Faal mükellefiyet yazısı.
Vergi levhası fotokopisi.
İmza sirkülerinde yer alan yetkililer belirtilerek imzalanmış form.
Elektronik sertifika sahibine verilen noter tasdikli yetki belgesi.
İlk kez yararlanacak imalatçı-ihracatçı veya ihracatçılar için.
Varsa sunulur.
Geriye dönük son bir yıla ait bildirimler.
Geriye dönük son aya ait elektrik faturası.
Satır kodu, ithalat ve ihracat kalemlerinin miktar ve değer olarak sistematik takip edilmesini sağlar.
Satır kodu; belge üzerindeki ithalat ve ihracat listesinde her bir kalemi temsil eden 11 haneli koddur. Gümrük Müsteşarlığı ile iletişim sağlanarak kontroller sistem tarafından yapılabilir.
İthalat ve ihracat madde bazında miktar ve değer olarak takip edilebilir. Gerektiğinde öngörülen miktarın üzerinde işlem yapılması engellenebilir. Kapatma sırasında gerçekleşen değerler üzerinden hammadde sarfiyat tablosunun otomatik hazırlanması ve belgenin otomatik kapatılması mümkün hale gelir.
Sunuda yer alan D-1 ile D-5 arasındaki belge tipleri kısa açıklamalarıyla aşağıda özetlenmiştir.
Şartlı Muafiyet Sistemi çerçevesinde Müsteşarlık tarafından düzenlenen belgelerdir.
Eşdeğer Eşya Kullanımı çerçevesinde 1/1/1996 - 5/2/2000 tarihleri arasında düzenlenen belgelerdir.
İhracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyeti çerçevesinde düzenlenen belgelerdir.
Mülga İhracat 96/1 sayılı Tebliğ’e istinaden 1996 yılında düzenlenen belgelerdir.
Geri Ödeme Sistemi çerçevesinde Müsteşarlık tarafından düzenlenen belgelerdir.
Elektronik ortamda düzenlenen DİİB taahhüt hesaplarının kapatılması, elektronik ve fiziki ortamın birlikte yürüdüğü bir yapıdan tam elektronik kontrole doğru ilerler.
Kapatma başvurusu hem elektronik hem fiziki kontrolle ilerleyebilir.
Gümrük beyannamelerine ilişkin bilgiler sistemde eksiksiz görülebildiğinde süreç sadeleşir.
DIR otomasyon ve DİİB süreçlerinin dijitalleşmesi, firmalara evrak, zaman, takip ve kapatma kolaylığı sağlar.
Her belge müracaatı için istenen belgeler yalnızca bir defa firma tanımlaması için istenir; süresi geçerli olduğu sürece yeniden istenmez.
Ortalama 20 günde sonuçlanan belge müracaatlarının maksimum iki gün içinde sonuçlandırılması, revizyonların ise aynı gün tamamlanması öngörülür.
E-imza alan firmalar bütün işlemleri ofislerinden yapabilir, belge kapsamındaki ithalat ve ihracat işlemlerini anında izleyebilir.
Kapatma sırasında hammadde sarfiyat tablosu sistem tarafından gerçekleşen değerler üzerinden otomatik hazırlanır.
Sistem; tek GTİP, satır kodu, miktar/değer kontrolü, otomatik hesap ve belge takibi gibi yeniliklerle operasyon yükünü azaltır.
Belge yönetiminde sınıflandırma ve takip disiplinini artırır.
Belge numarasının yanında her ürün satırına ayrı takip kodu eklenir.
İthalat ve ihracat miktar/değer kontrolü kalem bazında yapılabilir.
Gümrük kapılarında elle yapılan hesapların sistem tarafından saniyeler içinde yapılması hedeflenir.
Kapatma ve beyanname teyit sorunları azaldıkça teminat iadesi süreci rahatlar.
Belge kapsamındaki işlemler takip edildiği için kapatma aşamasındaki zaman kaybı azalır.
Operasyon ekiplerinin hızlı kontrol yapabilmesi için temel sorular kısa yanıtlarla toplandı.
Hayır. Üretimin bir kısmı veya bir aşaması yan sanayiciye yaptırılabilir; ancak tamamı devredilemez.
Vergiler tahsil edilmek yerine teminata bağlanır; ihracat sonrası şartlar sağlanırsa teminat iadesi gündeme gelir.
Asgari 8’li bazda GTİP, ticari kalite ve teknik özellikler itibarıyla aynı kalite ve nitelik aranır.
Belge süresi bitimini müteakip en geç 3 ay içinde hem DIR Otomasyon Sisteminde hem de manuel olarak ilgili İhracatçı Birliğine başvurulmalıdır.
Her kalemin miktar ve değer kontrolünün sistem tarafından yapılabilmesi için ithalat ve ihracat beyannamelerinde 11 karakterli satır kodu yazılmalıdır.
Bu rehber; DİİB kapsam, sistem, teminat, satır kodu, otomasyon ve kapatma süreçlerini ekip içinde aynı zeminde konuşabilmeniz için tasarlandı.